Commonwealth Bank

Commonwealth Bank of Australia (CBA, CommBank) — Avstraliyaning köp millatli banki. Uning faoliyati Avstraliyadan taşqari Yangi Zelandiya, Osiyo, AQSH va Buyuk Britaniyada ham olib boriladi. Bank Avstraliyaning «katta törtlik» banklari (NAB, ANZ, Westpac bilan birga) qatoriga kiradi.

Bank 1911-yilda Endryu Fisher boşçiligidagi leyboristlar hukumati kiritgan qonun asosida taşkil etilgan. Rusça Vikipediyada qonun 22-dekabrda qabul qilingani, inglizça Vikipediyada esa 22-dekabrdan kuçga kirgani aytilgan. Birinçi boşqaruvçi — ser Denison Miller. Birinçi filial 1912-yil 15-iyulda Melburnda oçilgan; bank Avstraliya poçtasi orqali ham xizmat körsatgan. 1912-yilda Tasmaniya jamğarma banki bilan birlaşgan, 1913-yilga kelib barça oltita ştatda filiallari bölgan. 1916-yilda boş ofis Sidneyga köçgan.

1920-yilda bank xazinaçilikdan banknotlar çiqariş vazifasini oldi va Kvinslend jamğarma bankini öziga qöşib oldi. 1924-yilgi qonun bankni boşqaruvçi örniga direktorlar kengaşi boşqaradigan qildi. 1931-yilda Yangi Janubiy Uels va Ğarbiy Avstraliya davlat jamğarma banklari bilan birlaşdi. Ikkinçi jahon uruşi davrida va 1945-yilgi qonun bilan bank markaziy bankning deyarli barça vazifalarini oldi. 1958–1959-yillarda markaziy bank va tijorat bank vazifalari ziddiyat tuğdirgani sababli ular ajratildi: markaziy bank vazifalari Avstraliya Zaxira bankiga ötdi, tijorat faoliyatini Commonwealth Banking Corporation davom ettirdi. Unga Commonwealth Trading Bank, Commonwealth Savings Bank va 1960-yilda taşkil etilgan Commonwealth Development Bank kirgan.

1974-yilda bank CBFC moliya kompaniyasini taşkil etdi va Avstraliyada birinçi kredit karta — Bankcardni çiqardi. 1989-yilda ASB Bank (Yangi Zelandiya) ning 75 foizi sotib olindi; 1991-yilda inqirozga uçragan State Bank of Victoria olindi. 1991–1996-yillarda bank töliq xususiylaştirildi: 1991-yilda aksiyalar 1,292 mlrd, 1993-yilda 1,7 mlrd, 1996-yilda 5 mlrd dollarga sotildi. Bank 1991-yil 12-sentabrda Avstraliya fond birjasida röyxatga kirgan. 2000-yil iyunida Colonial Limited bilan birlaşdi va ASB Bankning qolgan uluşi olindi. 2008-yilda HBOS guruhidan Bankwest va St Andrew's Insurances sotib olindi (inglizça Vikipediyaga köra, 2,1 mlrd Avstraliya dollari). 2018-yilda suğurta biznesi (CommInsure Life va Sovereign) AIA Group Limitedga 3,8 mlrd dollarga sotildi.

2018-yilda bank va moliya sohasidagi qoidabuzarliklarni tekşirgan qirollik komissiyasi bankdagi salbiy madaniyatni aniqladi. 2018-yil 9-mayda bank foiz stavkalarini manipulyatsiya qiliş böyiça ASIC bilan işni 25 mln dollar tölab yakunladi.

Bank çakana, biznes va institutsional bankingni, fondlarni boşqariş, superannuatsiya, suğurta, investitsiya va brokerlik xizmatlarini taklif qiladi. Brendlari orasida Bankwest, Colonial First State Investments, ASB Bank, CommSec va CommInsure bor.

Asosiy bölinmalar (rusça Vikipediya): çakana bank xizmatlari; biznes va xususiy banking; institutsional banking va bozorlar; Yangi Zelandiya; xalqaro moliyaviy xizmatlar (Indoneziya, Xitoy, Hindiston, Vyetnam). Asosiy faoliyat mintaqasi — Avstraliya.

• 2019–20 moliya yilida daromad 23,9 mlrd Avstraliya dollari; şundan sof foiz daromadi 18,6 mlrd.
• 16,1 mln mijoz, 967 filial, 3542 bankomat.
• 41 778 xodim, şundan 40 500 nafari Avstraliyada.
• Daromadning 85 foizi va aktivlarning 93 foizi Avstraliyaga töğri keladi.
• Berilgan kreditlar 772 mlrd, qabul qilingan depozitlar 702 mlrd Avstraliya dollari.
• Bozor kapitallaşuvi 2016-yil fevralida taxminan 120 mlrd Avstraliya dollari; aksiyadorlar soni 800 ming.

Ketrin Livingston 2017-yildan direktorlar kengaşi raisi (kengaş a'zosi — 2016-yildan). Mett Komin 2018-yil 9-apreldan boş direktor (CEO); bankda 1999-yildan işlaydi. 2018-yil örtasida eng yirik aksiya egalari: HSBC Custody Nominees (Australia) — 21,07 %, J P Morgan Nominees Australia — 12,98 %.

Boş qarorgoh tarixan Sidneydagi binolarda bölgan; 2012-yildan 201 Sussex Street (1-minora) va Commonwealth Bank Place örtasida bölingan, 2022-yilda Commonwealth Bank Placega birlaştirilgan. Yirik şöba kompaniyalar qatoriga ASB Bank Limited (Yangi Zelandiya), CommBank Europe Limited (Malta), PT Bank Commonwealth (99 %) va PT Commonwealth Life (80 %) (Indoneziya) kiradi.