STMicroelectronics

STMicroelectronics (qisqaça ST yoki STMicro) — yevropalik köp millatli yarimötkazgiç kompaniyasi, mikroelektron komponentlarning yirik işlab çiqaruvçilaridan biri. Rasman Amsterdamda (Niderlandiya) röyxatdan ötgan, amaldagi operatsion markazi Jenevada (Şveysariya) joylaşgan; ingliz tilidagi manbada boş qarorgoh sifatida Şveysariyaning Plan-le-Uat şahri körsatilgan.

Kompaniya 1987-yilda ikki davlat yarimötkazgiç korxonasi — Italiyaning SGS Microelettronica va Fransiyaning Thomson Semiconducteurs qöşilişi natijasida tuzilgan. Qöşilişdan maqsad AQSh va Yaponiya kompaniyalariga raqobat qila oladigan yevropalik kompaniya yaratiş edi. Yangi kompaniya SGS-Thomson deb nomlandi va uni Paskuale Pistorio boşqardi. Pistorio 1980-yildan SGS Microelettronica boşqaruvida turgan va avval Motorola vitse-prezidenti bölgan.

Birinçi yilda kompaniya 850 mln dollar tuşumda 200 mln dollar zarar kördi; qarzi 670 mln dollar, zavodlari esa 22 ta edi. Keyinçalik 7 ta zavod yopildi, Grenoblda yangisi qurila boşlandi. 1989-yilda Nokia bilan mobil telefonlar uçun quvvatni boşqariş mikrosxemalari yetkazib beriş böyiça şartnoma tuzildi; şu yili Britaniyaning Inmos kompaniyasi sotib olindi. 1994-yilda aksiyalar Nyu-York va Parij birjalariga çiqarildi. 1998-yilda Thomson öz uluşini sotdi, kompaniya hozirgi nomini oldi va aksiyalari Milan birjasiga ham qöyildi. Keyingi yillarda Nortel Networks yarimötkazgiç bölinmasi (2000), Alcatel mikroelektronika bölinmasi (2002) va Genesis Microchip (2007) sotib olindi.

Ingliz tilidagi manbaga köra, ST 2001-yilda sotuv hajmi böyiça dunyoda uçinçi öringa çiqdi, 2005-yilda esa beşinçi örinda turdi. 2000-yillarda Crolles 2 Alliance (2002–2007), Intel bilan Numonyx (2007) va ST-Ericsson (2009) kabi hamkorliklar tuzildi. ST-Ericsson 2013-yilda tugatilişi e'lon qilindi. 2015-yildan ST SpaceX bilan sun'iy yöldoş aloqasi uçun maxsus komponentlar böyiça hamkorlik qilmoqda.

Mahsulotlari: avtomobil elektronikasi, tranzistorlar, analog va sanoat mikrosxemalari, mikrokontrollerlar va mikroprotsessorlar (jumladan STM8 va STM32), EEPROM xotira mikrosxemalari, maxsus vazifali integral sxemalar. Işlab çiqariş quvvatlari Fransiya, Italiya, Şvetsiya, Malta, Marokaş, Singapur, Malayziya va Xitoydagi 14 ta zavodni öz içiga oladi; mahsulotning taxminan çorak qismini taşqi şartnomaviy işlab çiqaruvçilar çiqaradi. Asosiy xaridorlari: Apple, Bosch, Continental AG, HP Inc., Huawei, Mobileye, Samsung, SpaceX, Tesla va Vitesco Technologies.

2022-yildagi bölinmalar:

• Automotive and Discrete Group — avtomobil integral sxemalari va diskret tranzistorlar, tuşumning 37 %i;
• Analog, MEMS and Sensors Group — MEMS, analog mikrosxemalar, optik datçiklar va aktuatorlar, 30 %;
• Microcontrollers and Digital ICs Group — mikrokontrollerlar, mikroprotsessorlar, xotira va radioçastota modullari, 32 %.

• 2022-yil tuşumi: 16,13 mlrd dollar. Hududlar böyiça: Yevropa, Yaqin Şarq va Afrika — 22 %, Amerika — 14 %, Osiyo-Tinç okeani mintaqasi — 63 %.
• Apple uluşi tuşumning 16,8 %i.
• 2022-yilda 51,4 ming xodim işlagan: Italiya va Fransiyada 12 ming dan, Osiyoda 20 ming, Örta yer dengizi mintaqasida (Malta, Marokaş, Tunis) 5,6 ming. 33,7 ming kişi işlab çiqarişda, 9 ming kişi ilmiy-tadqiqotda band.
• Forbes Global 2000 (2023) röyxatida 509-örin.

Aksiyalar Nyu-York fond birjasida, Euronext Parij maydonçasida va Italiya fond birjasida savdo qilinadi. Eng yirik aksiyador — STMicroelectronics Holding NV (27,53 %); boşqalar: BlackRock (2,85 %), The Vanguard Group (2,46 %), Capital Research & Management Co. (2,44 %) va Norvegiya davlat pensiya fondi (1,59 %).

Kuzatuv kengaşi raisi — Mauritsio Tamanyini (2020-yildan; kengaş a'zosi 2014-yildan). Prezident va boş direktor — Jan-Mark Şeri (1960-yilda tuğilgan), lavozimda 2018-yildan (rus tilidagi manbada — may oyidan); u Thomson Semiconducteurs tarkibida 1986-yildan işlagan. Ingliz tilidagi manbaga köra, Pistorioning örniga 2005-yilda Karlo Bottsotti kelgan, 2018-yilda uning örnini Şeri egallagan.