Sun Microsystems
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Sun Microsystems (qisqaça Sun) — kompyuterlar, apparat va dasturiy ta'minot hamda axborot texnologiyalari xizmatlarini işlab çiqargan va sotgan amerikalik kompaniya. U 1982-yildan 2010-yilgaça faoliyat yuritgan. Boş qarorgohi Kaliforniyaning Santa-Klara şahrida (Silikon vodiysi) joylaşgan edi.
Tarixi
13Sun'ning birinçi iş stansiyasi uçun dastlabki loyihani Stenford universitetining aspiranti Andy Beçtolşeim yaratgan. U Stenford universiteti tarmoği loyihasi uçun Motorola 68000 protsessori asosida Unix tizimini ehtiyot qismlardan yiğgan. Kompaniya nomi inglizça Stanford University Networks (SUN) sözlarining boş harflaridan olingan.
Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Sun Microsystems 1982-yil 24-fevralda Stenfordning bitiruvçi talabalari Scott McNealy, Andy Beçtolşeim va Vinod Khosla tomonidan asos solingan; BSD asosiy işlab çiquvçilaridan biri Bill Joy tez orada qöşilgan va asosçilardan biri sanalgan. Rus tilidagi Vikipediyada esa kompaniyani 1982-yil fevralida faqat Beçtolşeim va Khosla asos solgani aytiladi. Birinçi iş stansiyalari UniSoft tomonidan 68000 protsessorlariga moslangan Version 7 Unix ostida işlagan. Aksiyalarni dastlabki ommaviy taklif qiliş 1986-yilda SUNW belgisi ostida ötgan, 2007-yilda belgi JAVA ga özgartirilgan.
Logotip — tört yönalişda «Sun» sözini öqiş mumkin bölgan ambigramma; uni Stenford professori Vaughan Pratt yaratgan. Kompaniya şiori: «The Network is the Computer».
Dotcom davrida Sun'ning daromadi, foydasi va aksiya narxi ösdi, biroq talabning bir qismi sun'iy edi. Pufak 2000–2001-yillarda yorilib, sotuvlar tuşdi, işdan böşatişlar va rahbariyat almaşinuvi yuz berdi. 2004-yil örtasida Sun Nyuarkdagi zavodini yopib, işlab çiqarişni Xillsboro (Oregon) va Linlitgoudagi (Şotlandiya) zavodlarda jamladi. 2004-yilda ikki yirik protsessor loyihasi bekor qilinib, e'tibor köp oqimli UltraSPARC T1 (Niagara) ga qaratildi.
2009-yil 20-aprelda Oracle Sun'ni sotib olişi e'lon qilindi; Yevropa Komissiyasi bitimni 2010-yil 21-yanvarda ma'qulladi, bitim 2010-yil 27-yanvarda yakunlandi.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Sun serverlar va iş stansiyalari işlab çiqargan: dastlab Motorola 68k, keyinçalik özining SPARC protsessorlari, şuningdek AMD Opteron va Intel Xeon asosida. 1987-yildan Sun-4 va SPARCstation liniyalarida SPARC işlatila boşlandi; 1995-yilda 64-razryadli UltraSPARC çiqdi. 2007-yil aprelida Fujitsu bilan birga işlab çiqilgan SPARC Enterprise (M-seriya) serverlari e'lon qilindi.
Dasturiy ta'minotda SunOS va keyinçalik Solaris operatsion tizimlari, işlab çiquvçi vositalari va veb-infratuzilma dasturlari bor edi. Sun Java dasturlaş tili va platformasi hamda Network File System (NFS) texnologiyalarini yaratgan. Kompaniya oçiq manbali dasturlarni, jumladan OpenSolaris, OpenOffice.org va MySQL'ni qöllab-quvvatlagan; MySQL 2008-yilda 1 milliard dollarga sotib olingan. Sun şuningdek StorageTek saqlaş tizimlarini (2005-yilda 4,1 mlrd dollarga sotib olingan) va VirtualBox yaratuvçisi Innotek GmbH'ni qölga kiritgan.
Raqamlarda
13- 2007-yil: aylanma 13,9 mlrd dollar, operatsion foyda 309 mln dollar, sof foyda 473 mln dollar (rus tilidagi Vikipediya). Ingliz tilidagi Vikipediya 2007–2008 moliya yili daromadini 13,8 mlrd dollar deb keltiradi.
- 2009 moliya yili (30-iyunda tugagan): daromad 11,45 mlrd dollar (17,5 % ga kamaygan), sof zarar 2,23 mlrd dollar; 2008-yilda sof foyda 403 mln dollar.
- Oracle bitimi: aksiyasi 9,5 dollardan, jami 7,4 mlrd dollar (sof 5,6 mlrd dollar — qarz va naqd pulni hisobga olganda).
- 2009-yilda rejalaştirilgan 6000 kişilik qisqartirişdan 1300 nafari işdan böşatilgan (rus tilidagi Vikipediya).
Rahbariyati va tuzilmasi
13Asosçilar orasida Scott McNealy, Andy Beçtolşeim, Vinod Khosla va Bill Joy tilga olinadi; McNealy operatsion faoliyatga e'tibor qaratgan. Işlab çiqariş quvvatlari Xillsboro va Linlitgoudagi zavodlarda joylaşgan. Işlanmalar markazlari Bangalor, Pekin, Gamburg, Praga, Sankt-Peterburg va Grenoblda oçilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sun Microsystems // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2211 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASun Microsystems. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2211
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2211
Raqamlarda
Xodimlar soni · 2007-yil
34 600 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q14647wikidata.org · 8 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.