ČEZ Group

ČEZ Group (çexça: Skupina ČEZ, České Energetické Závody) — 96 ta kompaniyadan iborat konglomerat; ulardan 72 tasi Çexiyada joylaşgan. Markaziy va Şarqiy Yevropadagi eng yirik energetika kompaniyasi va eng yirik ommaviy kompaniya sifatida tavsiflanadi.

1994-yilda kompaniya uluşining kiçik qismi kupon privatizatsiyasi orqali xususiylaştirildi. 2007-yilda Çexiya hukumati yana 7 foiz uluşni birja orqali bosqiçma-bosqiç sotişga qaror qildi, biroq 2009-yil bahoridagi aksiya narxi pasayişi (2008-yilgi moliyaviy inqiroz ta'sirida) sababli sotuv töxtatildi. 2008-yilda kompaniya öz aksiyalarining 9 foizini qayta sotib olişga qaror qildi.

2010-yil oxirida Yevropa Ittifoqi kompaniya faoliyatini tekşirdi, noyabr oyida idoralarida tintuv ötkazildi. Kelişuvga köra ČEZ beşta aniq elektr stansiyadan birini sotişi kerak edi (örnatilgan quvvati kamida 800 MVt). 2013-yil yanvarida Albaniya ČEZ litsenziyasini bekor qildi; 2014-yil iyunida taraflar kelişdi: Albaniya 2018-yilgaça yillik tölovlar bilan 100 million yevro tölaşi kerak böldi. 2013-yil fevralida Bolgariyada kompaniyaga qarşi ommaviy noroziliklar boşlandi, Bolgariya raqobat nazorati organi uni jarimaga tortdi; ČEZ qonunni buzmaganini aytib, apellyatsiya bildirişini ma'lum qildi.

2024-yil martida ČEZ gaz taqsimlaş tarmoği operatori GasNetning 55,21 foiz uluşini sotib olişga kelişdi. 2024-yil oktyabrida Rolls-Royce SMR kompaniyasining 20 foiz uluşini oldi.

Asosiy yönalişlar: elektr va issiqlik energiyasini işlab çiqariş, taqsimlaş, savdosi va sotuvi, tabiiy gaz savdosi hamda kömir qazib oliş. Çexiyadagi Dukovany va Temelin atom elektr stansiyalari ham guruh faoliyati tarkibida tilga olinadi.

• Taqsimlaş va sotuv: ČEZ Distribuce Çexiya hududining taxminan uçdan ikki qismini qamrab oladi. ČEZ Prodej elektr va gazni uy xöjaliklari hamda biznesga sotadi. GasNet tarmoği Praga va Janubiy Bogemiyadan taşqari mamlakatning katta qismini qamraydi.
• Energetika xizmatlari: ČEZ ESCO tomlarga quyoş tizimlari va kogeneratsiya qurilmalarini örnatadi, isitiş va köça yoritişini modernizatsiya qiladi. Elevion tarkibidagi kompaniyalar Germaniya va boşqa mamlakatlarda xizmat körsatadi.
• Konçilik: Severočeské doly Bílina va Nástup Tušimice qönğir kömir konlarini işlatadi.
• Elektromobillarni quvvatlaş: futurego brendi ostida ommaviy zaryadlaş tarmoği; birinçi stansiya 2011-yil 30-noyabrda Pragadagi boş idora yonida oçilgan.

Çexiyadan taşqari guruh Germaniya, Vengriya, Polşa, Ruminiya, Slovakiya va Turkiyada faoliyat yuritadi. ČEZ kiçik modulli reaktorlar böyiça Rolls-Royce SMR bilan kelişuv imzolagan; 2030-yillarda Çexiyada 3 GVt gaça şunday quvvat joylaştiriş rejalaştirilgan.

• Guruhdagi kompaniyalar: 96 ta, şundan 72 tasi Çexiyada.
• 2025-yil oxirida ČEZ Distribuce tarmoğiga 3,8 milliondan ortiq yetkazib beriş nuqtasi ulangan.
• 2025-yil oxiriga 1048 ommaviy zaryadlaş stansiyasi, umumiy quvvati 109,5 MVt; yil davomida deyarli 15 GVt·soat elektr yetkazilgan.
• GasNet bitimi qiymati — 846,5 million yevro.
• 2015-yilda Deloitte CEE Top 500 reytingida bozor kapitallaşuvi böyiça birinçi, umumiy reytingda törtinçi örin.

ČEZ, a.s. — guruhning boş kompaniyasi; Praga va Varşava birjalarida röyxatdan ötgan, şuningdek Frankfurt va RM-SYSTÉM birjalarida ham savdo qilinadi. 2025-yil 31-dekabr holatiga Çexiya Respublikasi (Moliya vazirligi) ustav kapitalining 69,78 foizi va ovozlarning 69,93 foiziga egalik qilgan. 1 foizdan ortiq uluşga ega boşqa aksiyadorlar: Belviport Trading Limited (2,42%), PPF banka (1,58%), Chase Nominees Limited (1,26%).

Daniel Beneš 2011-yildan boş direktor bölgan; materialda aytilişiça, şundan söng kompaniyaning siyosatga ta'siriga oid tanqidlar susaygan. The Economist yozişiça, «nominal davlat boşqaruvida bölsa-da, köpçilik hokimiyat ČEZ boşqaruvidan siyosatga qarab oqadi deb hisoblaydi». 2010-yilda Çexiya sudi davlat kompaniyasi sifatida ČEZ siyosiy faoliyatini oşkor qilişi şartligini belgiladi.