VISA
SaqlaşBoşqa nomlari: Visa Inc.
Öqiş: 3 daqiqa
Visa Inc. — tölov kartalari xizmatlari korporatsiyasi. Uning boş ofisi Kaliforniyaning San-Fransisko şahrida joylaşgan. Kompaniya butun dunyo böylab, asosan Visa markali kredit, debet va oldindan tölangan kartalar orqali elektron pul ötkazmalarini amalga oşiradi.
Tarixi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Bank of America 1958-yil 18-sentabrda Kaliforniyaning Fresno şahrida BankAmericard kredit kartasi dasturini işga tuşirdi. 1966-yildan bank dasturni boşqa moliya muassasalariga litsenziyalay boşladi. 1968-yilda Dee Hock Tinç okeani şimoli-ğarbida kartani joriy etişni boşqariş uçun jalb qilindi. 1970-yil iyunda Bank of America dastur ustidan nazoratni karta çiqaruvçi banklarga topşirdi va National BankAmericard Inc. (NBI) taşkil etildi; Hock uning birinçi prezidenti va boş direktori böldi. 1974-yilda xalqaro dasturni boşqariş uçun International Bankcard Company (IBANCO) tuzildi.
1976-yilda BankAmericard, Barclaycard, Carte Bleue, Çargex, Sumitomo Card va boşqa litsenziatlar yagona «Visa» nomi ostida birlaşdi. NBI «Visa USA»ga, IBANCO esa «Visa International»ga aylandi. Ingliz tilidagi Vikipediyada «Visa» sözini kompaniya asosçisi Dee Hock öylab topgani, u söz köp tillarda darhol taniladi va universal qabulni bildiradi deb hisoblagani aytilgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, yangi logotipli kartadagi birinçi tranzaksiya 1976-yil 26-iyulda amalga oşirilgan.
Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 2007-yil oktabrda alohida yuridik şaxs sifatida «Visa Inc.» korporatsiyasi taşkil etildi. Visa U.S.A., Visa International, Visa Canada va Inovant uning bevosita yoki bilvosita filiallariga aylandi. Visa Europe filial bölmadi va Yevropa moliya muassasalari mulkida qoldi.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Visa karta çiqarmaydi, kredit bermaydi va iste'molçilar uçun foiz hamda tölovlarni belgilamaydi. U moliya muassasalariga Visa markali tölov mahsulotlarini taqdim etadi, muassasalar esa ular orqali mijozlariga kredit, debet, oldindan tölangan va naqd pulga kiriş dasturlarini taklif qiladi.
VisaNet — kompaniyaning tölov tarmoği. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, deyarli barça Visa tranzaksiyalari AQShning Ashburn (Virjiniya) va Highlands Ranç (Kolorado) şaharlarida, Londonda va Singapurda joylaşgan törtta xavfsiz ma'lumotlar markazidan birida qayta işlanadi.
Raqamlarda
13- 2022-yilda Visa 14,96 milliard AQSh dollari daromad olgani, yillik daromadi esa 29,31 milliard dollarni taşkil etgani, bu oldingi moliyaviy davrga nisbatan 21,6 foizga ösgani haqida xabar berdi (özbekça Vikipediya).
- 2022-yil holatiga köra kompaniya Fortune 500 röyxatida 147-örinni egalladi (özbekça Vikipediya).
- 2025-yilda VisaNet 257,5 milliard tranzaksiyani qayta işladi; ularning qiymati 14,2 trillion AQSh dollari böldi (ingliz tilidagi Vikipediya).
- Ma'lumotlar markazlari bir vaqtning özida 30 000 tranzaksiyagaça va soniyasiga 100 milliardgaça hisob-kitobni bajara oladi (ingliz tilidagi Vikipediya).
- Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Visa 2015-yilda China UnionPay undan oldinga ötgaç, dunyodagi ikkinçi yirik karta tölov taşkiloti böldi; qolgan dunyoda uning bozor uluşi 50 foiz.
Materialllarda VisaNet tezligi böyiça turliça ma'lumot bor: rus tilidagi Vikipediyada 65 000 tranzaksiya/soniya deb körsatilgan, ingliz tilidagi Vikipediyada esa 30 000 ta bir vaqtdagi tranzaksiya aytilgan.
Rahbariyati va tuzilmasi
13Rus tilidagi Vikipediyaga köra, Visa International Service Association ikki kompaniyadan iborat (ilgari törtta edi): brend va texnologiyalarga barça huquqlarga ega Visa Inc. (AQSh) hamda Yevropa banklari boşqaradigan Visa Europe Services Inc. (Buyuk Britaniya, London). Xuddi şu materialda Visa Inc.ning joylaşuvi sifatida Foster-Siti körsatilgan, özbekça va ingliz tilidagi manbalarda esa San-Fransisko aytilgan.
Rahbariyat haqida manbalarda faqat tarixiy ma'lumot bor: Dee Hock NBIning birinçi prezidenti va boş direktori bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)VISA // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2235 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVISA. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2235
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2235
Raqamlarda
Xodimlar soni · 30-sentabr 2024
31 600 kişi
+19,2 % (yaxşi)30-sentabr 2022ga nisbatan
Daromad (tuşum) · 2025-yil
AQSh dollari: 40 mlrd
+11,3 % (yaxşi)2024-yilga nisbatan
Sof foyda · 2025-yil
AQSh dollari: 20,1 mlrd
+1,6 % (yaxşi)2024-yilga nisbatan
Umumiy kapital (öz mablaği) · 30-sentabr 2021
AQSh dollari: 37,6 mlrd
+3,8 % (yaxşi)30-sentabr 2020ga nisbatan
Aktivlar · 30-sentabr 2021
AQSh dollari: 82,9 mlrd
+2,4 % (yaxşi)30-sentabr 2020ga nisbatan
Bozor qiymati · 1-may 2025
AQSh dollari: 657,7 mlrd
+37,4 % (yaxşi)30-yanvar 2022ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q328840wikidata.org · 7 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.