Texas Instruments
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Texas Instruments (TI) — AQShning Dallas şahrida (Texas ştati) joylaşgan yarimötkazgiç asboblar, mikrosxemalar va elektronika işlab çiqaruvçi kompaniya. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u sotuv hajmi böyiça dunyodagi eng yirik 10 yarimötkazgiç kompaniyasi qatoriga kiradi.
Tarixi
13Kompaniya 1930-yilda J. Klarens Karçer va Yujin Makdermott asos solgan Geophysical Service Incorporated (GSI) kompaniyasidan kelib çiqqan. GSI neft sanoati uçun seysmik qidiruv xizmatlarini körsatgan. 1941-yil 6-dekabrda Makdermott va GSI xodimlari J. Erik Jonsson, Sesil Grin hamda H. B. Pikok kompaniyani sotib olgan. Rus tilidagi Vikipediyada sotib oluvçilar sifatida Grin, Jonsson, Makdermott va Patrik Xeggerti sanalgan; ingliz tilidagi Vikipediyada esa Xeggerti 1945-yil noyabrda GSI ning elektronika bölimi boş menejeri etib yollangani aytiladi. Ikkinçi jahon uruşi davrida GSI AQSh armiyasi va dengiz floti uçun elektronika işlab çiqargan.
1951-yilda kompaniya qayta taşkil etilib, Texas Instruments nomini oldi, GSI esa uning töliq tobe filialiga aylandi. GSI 1988-yilda Halliburton kompaniyasiga sotilgaç, alohida taşkilot sifatida mavjud bölmay qoldi.
1954-yilda TI birinçi tijoriy kremniy tranzistorni yaratdi va birinçi tranzistorli radiopriyomnik (Regency TR-1)ni işlab çiqardi. 1958-yilda TI xodimi Jek Kilbi integral mikrosxemani ixtiro qildi; unga boğliq holda Fairçild Semiconductor xodimi Robert Noys ham mustaqil ravişda şunga erişgan. TI 1960-yillarda işlab çiqqan 7400 seriyali tranzistor-tranzistor mantiq mikrosxemalari kompyuter mantiqiy sxemalarida integral mikrosxemalardan foydalanişni ommalaştirdi. 1967-yilda kompaniya qöl kalkulyatorini yaratdi. Mikroprosessorga oid birinçi patent (Geri Bun işlanmasi) 1973-yilda TI nomiga berildi; manbalarda Intel ham deyarli bir vaqtda mustaqil ixtiro qilgani qayd etiladi.
1978-yilda TI birinçi bir kristalli nutq sintezatorini taqdim etdi va uning asosida «Speak & Spell» öyinçoğini çiqardi. 1979-yilda TI-99/4 uy kompyuteri bozorga çiqdi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1997-yilda kompaniya noutbuk işlab çiqarişni Acer kompaniyasiga, mudofaa bölimini Raytheon kompaniyasiga sotdi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1992-yilda köp foydalanuvçili kompyuter tizimlari biznesi Hewlett-Packard kompaniyasiga, 1991-yilda sanoat avtomatlaştiriş bölimi Siemens AG kompaniyasiga sotilgan.
Kompaniya bir qator kompaniyalarni sotib oldi, jumladan 1997-yilda Amati Communications (395 mln dollar), 1999-yilda Telogy Networks (457 mln dollar), 2000-yilda Burr-Brown Corporation (7,6 mlrd dollar), 2006-yilda Chipcon (200 mln dollar), 2009-yilda Luminary Micro, 2011-yilda National Semiconductor.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, TI analog mikrosxemalar va içki örnatiladigan protsessorlarga yönaltirilgan; ular daromadning 80 foizidan köproğini beradi. Kompaniya şuningdek DLP (raqamli yoruğlikni qayta işlaş) texnologiyasi, kalkulyatorlar, mikrokontrollerlar va köp yadroli protsessorlarni işlab çiqaradi. DLP qurilmasi 1987-yilda ixtiro qilingan; TI-81 kalkulyatori 1990-yilda çiqarilgan.
Rus tilidagi Vikipediyada TMS320 seriyali raqamli signal protsessorlari (DSP), MSP430 mikrokontrollerlari, quvvatni boşqariş yeçimlari va yuqori unumli analog asboblar keltirilgan. DLP mikroaynali protsessorlar videoproyektorlar, raqamli kinoproyektorlar va televizorlarda qöllanadi.
Raqamlarda
13- 2021-yilda Fortune 500 reytingida 210-örin (rus tilidagi Vikipediya).
- Yarimötkazgiç mahsulotlari foydaning taxminan 96 foizini taşkil etadi (rus tilidagi Vikipediya).
- 2011-yilda National Semiconductor sotib olingaç, 45 000 ta analog mahsulot portfeli şakllangan (ingliz tilidagi Vikipediya).
- 1952-yil oxirida 2000 xodim va 17 mln dollarlik savdo hajmi (ingliz tilidagi Vikipediya).
Rahbariyati va tuzilmasi
132022-yil holatiga köra, aksiyalarning katta qismi institutsional investorlarga tegişli: Capital Research Global Investors (8,30 %), BlackRock Institutional Trust Company (5,55 %), State Street Global Advisors (4,09 %). Asosiy rahbarlar sifatida Riçard Templton, Haviv Ilan, Axmad Bahay, Kayl Flessner, Mark Geri va Akop Kozanyan körsatilgan.
2000-yillarning ikkinçi yarmidan boşlab kompaniya ikki asosiy bölimdan iborat: yarimötkazgiçlar (SC) hamda ta'lim va samarali yeçimlar (E&PS) bölimlari.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Texas Instruments // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2243 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATexas Instruments. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2243
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2243
Raqamlarda
Xodimlar soni · 31-dekabr 2021
31 000 kişi
Daromad (tuşum) · 2022-yil
AQSh dollari: 20 mlrd
+9,2 % (yaxşi)31-dekabr 2021ga nisbatan
Sof foyda · 2022-yil
AQSh dollari: 8,7 mlrd
+12,6 % (yaxşi)31-dekabr 2021ga nisbatan
Umumiy kapital (öz mablaği) · 6-fevral 2026
AQSh dollari: 16,3 mlrd
Aktivlar · 31-dekabr 2021
AQSh dollari: 24,7 mlrd
Bozor qiymati · 18-fevral 2022
AQSh dollari: 154 mlrd
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q193412wikidata.org · 8 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.