Hijrat
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Hijrat, hijra (arabça — «köçib ketiş») — Muhammad payğambar va uning izdoşlarining 622-yilda Makkadan Yasribga, keyinçalik Madina deb atalgan şaharga köçib ötişi. Islom tarixida bu voqea burilişli pallaga aylangan: ÖzME va Inglizça Vikipediyaga köra, hijrat sodir bölgan yil musulmonlarning yil hisobi — hijriy taqvimning boşlanişi qilib olingan.12
Sabablari
13ÖzME'ga köra, Muhammad payğambar öz da'vatini Makkada boşlagan, biroq qurayş muşriklarining duşmanligi kuçayib, ahvol oğirlaşgaç, safdoşlari bilan şahardan ketişga majbur bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, ta'qiblar boşlanişi bilan 614—615-yillardayoq musulmonlarning bir guruhi Habaşistonga (Aksum podşoligi) panoh izlab ketgan, Makka zodagonlari esa musulmonlar bilan savdo qiliş va quda bölişni man qilib, ularga qarşi boykot e'lon qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 610-yillar oxirida payğambarni himoya qilib kelgan amakisi Abu Tolib vafot etgaç, xavf yanada ortgan.
Bu vaqtda Yasribda ikki arab qabilasi — avs va xazraj — qariyb yuz yildan beri özaro nizolaşib kelardi. Inglizça Vikipediyaga köra, 621-yilda Mino yaqinidagi Aqaba dovonida yasriblik bir guruh kişi payğambarga bay'at bergan, 622-yilgi haj mavsumida esa 75 kişilik yangi guruh u bilan uçraşgan. Yasrib aholisi payğambarni hakam va rahbar sifatida qabul qilişga tayyor ekanini bildirgan.
Köçiş
13Rusça Vikipediyaga köra, musulmonlar asta-sekin, kiçik guruhlar bölib köçgan va bu jarayon taxminan uç oy davom etgan. Inglizça Vikipediyada keltirilgan islomiy rivoyatga köra, qurayş boşliqlari payğambarni öldiriş rejasini tuzgan; payğambar Alini öz töşagida qoldirib, Abu Bakr bilan birga Makkaning janubidagi Savr toği ğorida uç kun yaşiringan. Ta'qib töxtagaç, ular oldindan tayyorlangan tuyalarda, yöl körsatuvçi hamrohligida Yasrib tomon yöl olgan. Rusça Vikipediyaga köra, aksariyat tarixçilar payğambarning Yasribga yetib kelişini 622-yil sentabriga sanaydi.
Oqibatlari
13Rusça Vikipediyaga köra, Yasribga köçib ötgan 80—100 kişilik jamoa keyinçalik muhojirlar («hijrat qilganlar»), ularni qabul qilgan mahalliy aholi esa ansorlar («yordamçilar») deb atalgan. Şahar «Madinat un-Nabiy» — «Payğambar şahri», qisqaça Madina nomini olgan. Inglizça Vikipediyaga köra, şu yerda «Madina sahifasi» deb ataluvçi kelişuv tuzilib, turli qabilalar, jumladan, yahudiy jamoalari bir boşqaruv ostida birlaştirilgan va payğambar oliy hakam sifatida tan olingan. Köp tadqiqotçilar hijratni birinçi musulmon jamoasi davlatçiligining boşlanişi deb hisoblaydi.
Hijriy taqvim
13ÖzME'ga köra, xalifa Umar 638-yilda hijrat bilan boğliq yil hisobini joriy etgan va 622-yil musulmon yil hisobining boşi deb e'lon qilingan. Rusça Vikipediyaga köra, boşlanğiç nuqta sifatida payğambarning Madinaga kelgan kuni emas, öşa yilning muharram oyi birinçi kuni olingan; bu kun Yulian taqvimi böyiça 622-yil 16-iyulga töğri keladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Hijrat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2741 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHijrat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2741
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2741
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Hijrahen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Хиджраru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 11-jild, 127–128-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 127–128-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.