Quloq şanğillaşi

Quloq şanğillaşi, tibbiyotda tinnitus (lotinça tinnire — «jaranglamoq») — atrofda tegişli tovuş manbai bölmagani holda kişining quloğida jaranglaş, şuvillaş, ğuvillaş kabi şovqinlarni eşitişi. Inglizça Vikipediyaga köra, bu mustaqil kasallik emas, balki turli sabablarga köra yuzaga keladigan alomat bölib, eşitiş tizimining istalgan bögini yoki undan taşqaridagi a'zolar bilan boğliq bölişi mumkin.1

Inglizça Vikipediyaga köra, quloq şanğillaşi keng tarqalgan: odamlarning taxminan 10–15 foizi uni sezadi, ammo köpçiligi bunga könikib ketadi va faqat 1–2 foizi uçun u jiddiy muammoga aylanadi. Yoş oşgan sari uçraşi ham ortadi.

ÖzME fiziologik va patologik şanğillaşni farqlaydi. Soğlom odam ham juda tinç joyda ba'zan quloğida yengil şovqin eşitadi — bu içki quloqning mayda qon tomirlarida qon oqişining sezilişi bilan boğliq. Patologik şanğillaş esa örta yoki içki quloq, eşituv nervi kasallanganda, simob, qörğoşin, mişyak va ayrim dorilardan zaharlanganda, qon bosimi oşganda yoki pasayganda hamda boşqa kasalliklarda paydo böladi.

Inglizça Vikipediyaga köra, eng köp uçraydigan sabablar — eşitişning şikastlanişi, kuçli şovqin ta'sirida va yoş bilan boğliq eşitiş pasayişi. Bundan taşqari, quloq infeksiyalari, yurak va qon tomir kasalliklari, Menyer kasalligi, eşituv nervi ösmalari, migren, ilgari olingan boş jarohati va quloqda oltingugurt tiqini ham sabab bölişi mumkin. Odatda şanğillaşni faqat bemorning özi eşitadi (subyektiv tinnitus); kamroq hollarda esa u boşqalar ham ilğay oladigan haqiqiy tovuşlar, masalan, böyin va yuzdagi qon oqimi yoki muskullar qisqarişi bilan boğliq böladi.

ÖzME'ga köra, qon bosimining özgarişi, ruhiy kuyiniş, jismoniy zöriqiş va çarçoq şanğillaşni kuçaytiradi; homiladorlik va klimakterik davrda ham quloq vaqtinça şanğillaşi mumkin. Homilador ayollarda bu holat qon bosimining beqarorligi yoki homiladorlik toksikozidan dalolat berişi mumkin, şuning uçun ular darhol ayollar maslahatxonasiga murojaat qilişi lozim.

ÖzME'ga köra, quloq şanğillaşi quloq yoki yurak-qon tomir tizimi kasalliklarining ilk belgisi bölişi mumkin, şu sababli u paydo bölganda şifokorga körinmoq kerak. Inglizça Vikipediyaga köra, taşxis asosan bemorning şikoyatlariga tayanadi va audiogramma hamda nevrologik körik bilan töldiriladi. Kuçli şanğillaş diqqatni jamlaşni qiyinlaştiradi, xavotir va tuşkunlik bilan birga kelişi mumkin. Davolaş, avvalo, asosiy sababni bartaraf etişga qaratiladi; bundan taşqari maslahat va psixoterapiya, xususan kognitiv-xulqiy terapiya, tovuş generatorlari va eşitiş apparatlaridan foydalaniladi.