Qörğon dostonçilik maktabi

Qörğon dostonçilik maktabi — özbek xalq baxşiçiligining yirik markazlaridan biri; asosan işqiy-romanik dostonlarni nafis, lirik uslubda kuylaş bilan tanilgan dostonçilar an'anasi. Maktab nomini baxşilarning köpçiligi tarbiya topgan Qörğon qişloğidan olgan. ÖzME'ga köra, folklorşunoslikda u baxşilik san'atining alohida markazi sifatida ajratiladi.

ÖzME'ga köra, bu maktabga mansub baxşilar Manğiştov, Nurota toği va Oqtov etaklaridan to Miyonqolgaça çözilgan keng hududda yaşagan. Baxşilik an'anasi bu yerda oiladan oilaga, ustozdan şogirdga ötib kelgan: yoş dostonçi tajribali baxşi yonida yurib, doston matnlarini, kuy va ijro yöllarini yoddan örgangan.

ÖzME'ga köra, maktabga maşhur dostonçi Ergaş Jumanbulbul öğlining ota-bobolari asos solgan. U 17—20-asrlarda yaşagan önlab baxşilarni birlaştirgan, jumladan:

• Yodgor Usta Qölay öğli va Usta Lafas Yodgor öğli;
• Mulla Toş Usta Lafas öğli va Mulla Xolmurod Mulla Toş öğli;
• Jumanbulbul, Jossoq Mulla Xolmurod öğli va Ergaş Jumanbulbul öğli;
• Tilla kampir va Sulton kampir kabi ayol dostonçilar;
• Jolmon baxşi, Qulsamad baxşi, Yorlaqab baxşi, Darveş baxşi, Ollomurod baxşi, Egamberdi Ollomurod öğli, Usta Xolqul, Abdumurod Berdixol öğli, Qurbonqul baxşi, Pölkan şoir, Mardi şoir va Rahmatulla Yusuf öğli.

Röyxatdan körinib turibdiki, maktab ançagina darajada qarindoş baxşilar avlodi atrofida şakllangan: ayrim ismlar otadan öğilga ötib kelgan nasl zanjirini aks ettiradi.

ÖzME'ga köra, Qörğon baxşilari köproq işqiy dostonlarni kuylaşgan. Ularning ijrosi uçun çuqur lirizm, çiroyli tasvirlar, noziklik va bezakdorlik — jimjimadorlik xos. ÖzME bu xususiyatlarni maktab an'analarining yozma adabiyot bilan tobora yaqinlaşib borganining belgisi deb biladi.

Bu maktab merosi özbek xalq dostonlarini yozib oliş va örganişda muhim örin tutadi, uning vakillari ijro etgan matnlar folklorşunoslar uçun asosiy manbalardan biri hisoblanadi.