Mahmud Torobiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mahmud Torobiy (tuğilgan yili noma'lum, Buxoro yaqinidagi Torob qişloği — 1238) — 1238-yilda Buxoroda möğullar hukmronligiga qarşi kötarilgan xalq qözğolonining rahbari. Rusça Vikipediyaga köra, Torob qişloği Buxorodan taxminan 30 kilometr uzoqlikda joylaşgan.1
Hayoti
13ÖzME'ga köra, Mahmud Torobiy hunarmand oilasida tuğilgan va ğalvirçilik bilan kun körgan, ayni paytda tabiblik ham qilgan. U el orasida katta obröga ega, tasavvuf ğoyalaridan xabardor kişi bölgan. Rusça Vikipediya ham uni kasbi ğalvirçi bölgan hunarmand sifatida tilga oladi.
Qözğolon sabablari
13Rusça Vikipediyaga köra, 13-asr örtalariga kelib Çiğatoy ulusida möğul bosqinçilari bilan mahalliy zodagonlar örtasida amalda ittifoq tuzilgan edi. Arman tarixçisi Kirakos Gandzaketsi yozişiça, mahalliy hukmdorlar möğullarga aholini ezişda yordam berib, özlari ham boyigan. Oddiy xalqning noroziligi kuçaygan, bunga diniy omil ham qöşilgan: musulmonlar köpçilik bölgan yurtni musulmon bölmagan hukmdorlar boşqargan.
Qözğolon
13ÖzME'ga köra, Mahmud Torobiy Buxoroda boşlangan qözğolonga taniqli ulamo Şamsuddin Mahbubiyning taklifi bilan boş bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1238-yilda kötarilgan hunarmand va dehqonlar Buxoroni boşqarib turgan sadrlarni ağdarib taşlagan va Mahmud Torobiyni xalifa deb e'lon qilgan. Tarixçi Juvayniy uning zodagonlarga qattiq munosabatda bölganini, oddiy xalqqa esa xayrixohlik bildirganini yozadi.
Ağdarilgan zodagonlar möğullardan yordam sörağan va jazo otryadi yuborilgan. ÖzME'ga köra, Mahmud Torobiy Buxoro atrofida möğullarga qarşi bölgan jangda halok bölgan; rusça Vikipediya bu jang Karmana yaqinida bölganini, unda Şamsuddin Mahbubiy ham halok bölganini, ammo qözğolonçilar ğalaba qozonganini qayd etadi. Şu manbaga köra, qözğolonçilarga Mahmudning aka-ukalari Muhammad va Ali boşçilik qilgan va möğullar ularni faqat keyingi, 1239-yilda yenga olgan.
Xotirasi
13ÖzME'ga köra, Mahmud Torobiy qabri ustiga 13-asrda qurilgan daxma mustaqillik yillarida qayta ta'mirlangan. Oybek u haqida 1944-yilda «Mahmud Torobiy» opera librettosi va dostonini yozgan; rusça Vikipediyaga köra, şu librettoga bastakor Oles Çişko opera yaratgan. 1998-yilda Asad Dilmurod «Mahmud Torobiy» tarixiy romanini yozgan. Buxoro viloyatining Jondor şaharçasida unga haykal örnatilgan. Rusça Vikipediyaga köra, Toşkentning Yakkasaroy tumanidagi köçalardan biri uning nomi bilan atalgan, Duşanbedagi Tojikiston Milliy muzeyi qarşisida ham haykali bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mahmud Torobiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3022 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMahmud Torobiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3022
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3022
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Махмуд Тарабиru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 363-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 363-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.