Dispanser
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Dispanser (fransuzça «dispensaire» sözidan, u esa lotinça «dispenso» — «taqsimlayman» fe'liga borib taqaladi) — aholining muayyan kasallikka çalingan yoki xavf ostidagi guruhini doimiy kuzatuvga olib, ularga davolaş va profilaktika yordamini körsatadigan ixtisoslaşgan tibbiy muassasa. Oddiy poliklinikadan farqli ravişda dispanser bir soha bilan şuğullanadi va öz bemorlarini uzoq muddat nazoratda uşlab turadi.1
Vazifalari
13ÖzME'ga köra, dispanserning asosiy işi öz sohasiga tegişli bemorlarni aniqlaş, ularni hisobga oliş, davolaş va keyingi ahvolini kuzatib boriştan iborat. Bundan taşqari, muassasa bemorlarning mehnat va turmuş şaroitini örganadi, kasallikning oldini oliş bilan boğliq sanitariya-ma'rifiy işlarni rejalaştiradi va aholi örtasida tarğib qiladi. Rusça Vikipediyaga köra, kasallikni erta bosqiçda topiş uçun dispanserlar aholini ommaviy va maqsadli tekşiruvlardan ötkazadi, hisobga olinganlarning soğliğini faol kuzatadi (patronaj) va sanitariya-epidemiologiya xizmati bilan birgalikda bemor hamda uning oila a'zolari soğliğiga zarar yetkazayotgan omillarni bartaraf etişga harakat qiladi.
Har bir turdagi dispanserning öz uslubi bor. Masalan, ÖzME silga qarşi kuraşuvçi dispanser aholini flyuorografik tekşiruvdan ötkazişini va bemor bilan yaqin aloqada bölgan kişilarni ham röyxatga olişini, vraçlik-fizkultura dispanseri esa sport bilan şuğullanuvçilarni tibbiy nazoratda tutişini qayd etadi.
Turlari
13ÖzME sil, teri-tanosil, onkologik, psixonevrologik, narkologik, kardiorevmatologik dispanserlarni, şuningdek buqoqqa qarşi va vraçlik-fizkultura dispanserlarini sanab ötadi. Rusça Vikipediya Rossiyadagi röyxatga traxomaga qarşi, endokrinologik, ortopedik va oftalmologik dispanserlarni ham qöşadi. Xizmat hududiga qarab tuman, şahar va respublika dispanserlari ajratiladi: tuman dispanseri öz hududi aholisiga xizmat qiladi.
Tuzilişi
13ÖzME'ga köra, dispanser tarkibida poliklinika bölimi, statsionar, klinik-diagnostika va boşqa laboratoriyalar, ixtisoslaşgan davolaş-profilaktika xonalari böladi. Ayrim dispanserlarda kunduzgi va tungi sanatoriylar, mehnat bilan davolaş ustaxonalari, parhez oşxonasi ham işlaydi. Rusça Vikipediyaga köra, bor-yöği ikki-tört vraç işlaydigan kiçik dispanserlarni tuman markaziy kasalxonalari yoki şahar poliklinikalarining ixtisoslaşgan bölimiga aylantiriş maqsadga muvofiq deb hisoblanadi.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, Moskvada ilk dispanserlar 20-asr boşida sil bilan oğriganlar uçun oçilgan: 1904-yilda xayriya jamiyati Avliyo Sofiya şifoxonasi qoşida sil dispanserini taşkil etgan, keyingi yillarda şahar bunday muassasalar soni ortgan. Rossiyadagi birinçi teri-tanosil dispanseri tarixi 1921-yildan boşlanadi. Şu manbaga köra, ruhiy kasalliklar bilan şuğullanuvçi dunyodagi ilk dispanser 1924-yilda Moskvada oçilgan. Bugungi kunda dispanser tizimi sobiq Ittifoq mamlakatlarida, jumladan Özbekistonda sil, onkologiya, narkologiya va ruhiy soğliq sohalarida saqlanib qolgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Dispanser // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3083 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADispanser. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3083
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3083
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Диспансерru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 301–302-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 301–302-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.