Takatoş rasmlari
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Takatoş rasmlari — Molguzar toğining şimoliy yonbağridagi Takatoş darasida qoyalarga öyib çizilgan qadimiy tasvirlar töplami. Bunday qoyatoş rasmlari fanda petroglif deb yuritiladi. ÖzME ularni ibtidoiy va qadimgi san'atning kamyob namunasi hamda örtamizdagi qadimiy aholining turmuşi va e'tiqodi haqida ma'lumot beruvçi qimmatli tarixiy manba sifatida baholaydi.
Joylaşuvi va örganiliş tarixi
13Molguzar toğlari Turkiston tizmasining şimoli-ğarbiy davomi bölib, asosan Jizzax viloyati hududida joylaşgan. Toğning şimolga qaragan yonbağrini kesib ötgan daralardan biri — Takatoş darasi. Uning qoyalaridagi tasvirlarni ÖzME'ga köra, 1956-yilda tarixçi A. Muhammadjonov aniqlagan. Oradan ön yildan oşiq vaqt ötgaç, 1970–1971-yillarda arxeolog A. Kabirov bu yodgorlikni maxsus tadqiq qilgan.
Tasvirlar va ularning yoşi
13ÖzME ma'lumotiga köra, darada mingdan ziyod rasm qayd etilgan. Ularning asosiy qismi jez (bronza) davrining oxiriga, ya'ni miloddan avvalgi 2-ming yillikning ikkinçi yarmi — 1-ming yillik boşlariga oid deb hisoblanadi. Biroq qoyalarda keyingi zamonlarda çizilgan rasmlar ham uçraydi, bu esa joyning uzoq asrlar davomida odamlar e'tiborida bölganini körsatadi.
Rassomlar qoya sirtiga toş, jez va temir asboblar bilan zarba berib, naqşni asta-sekin öyib çiqargan. Tasvirlar bir neça uslubda bajarilgan: ayrimlari sodda sxematik şaklda, boşqalari faqat çetki çiziqlar (kontur) bilan, yana birlari esa butun yuzasi töldirilgan soya (siluet) körinişida işlangan.
Mavzulari
13Rasmlarda qurol kötargan odamlarning yovvoyi hayvonlarni ovlayotgani tasvirlangan manzaralar köp. Ayrim kompozitsiyalar diniy marosimlarni aks ettiradi deb taxmin qilinadi. Bundan taşqari, alohida odam qiyofalari, yovvoyi jonivorlar bilan bir qatorda uy hayvonlari va turli buyumlar ham çizilgan. Ov va çorva mavzularining yonma-yon kelişi bu hududda yaşagan jamoalarning xöjalik hayotida ikkala maşğulot ham muhim örin tutganidan dalolat beradi.
Ahamiyati
13Takatoş rasmlari Özbekiston hududidagi boşqa qoyatoş tasvirlari bilan birga qadimgi Örta Osiyo aholisining dunyoqaraşi, ovçilik usullari va badiiy didini örganişda muhim manba hisoblanadi. Yodgorlik tasviriy san'atning ilk bosqiçlarini, qoyaga işlov beriş texnikasining rivojini va jez davri jamoalarining madaniy an'analarini tuşuniş uçun ham qimmatlidir.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Takatoş rasmlari // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3158 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATakatoş rasmlari. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3158
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3158
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.