Polyarografiya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Polyarografiya (yunonça polos — «qutb» va grapho — «yozaman») — eritmadagi moddalarning tarkibi va konsentratsiyasini aniqlaşning elektrokimyoviy usuli. U tekşirilayotgan eritmaga tuşirilgan elektroddan ötayotgan tok kuçining elektrodga berilgan kuçlanişga boğliqligini ölçaşga asoslangan. Rusça Vikipediyaga köra, usul miqdoriy tahlil bilan bir qatorda kimyoviy jarayonlar kinetikasini örganişda ham qöllanadi.1
Tarixi
13Polyarografiyani 1922-yilda çex kimyogari Yaroslav Geyrovskiy taklif qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, olim suvli eritmaga botirilgan simob tomçisiga berilgan kuçlaniş uning sirt tarangligiga qanday ta'sir qilişini örganayotib, tomçidan ötadigan tok kattaligi eritma tarkibiga boğliq ekanini payqagan. Şu kuzatişga tayanib u tok kuçining tomçilab turuvçi simob elektroddagi kuçlanişga boğliqligini ölçaşga asoslangan tahlil usulini işlab çiqqan. Bu kaşfiyoti uçun Geyrovskiy 1959-yilda kimyo böyiça Nobel mukofotiga sazovor bölgan.
Usulning mohiyati
13Ölçaş natijasida volt-amper egri çiziqlari — polyarogrammalar olinadi. ÖzME'ga köra, ularni tahlil qilib eritmadagi moddalarning tabiati va miqdori aniqlanadi. Rusça Vikipediyaga köra, polyarogramma eritmadagi oz miqdordagi aralaşmalarni bir vaqtning özida ham sifat, ham miqdor jihatdan tahlil qiliş imkonini beradi.
Polyarogramma olinadigan maxsus asbob polyarograf deyiladi. ÖzME'ga köra, u elektrolizer (tekşiriladigan eritma solingan idiş), simob elektrod, simobli rezervuar, galvanometr, şunt, reostat va akkumulyatordan iborat. Rusça Vikipediyaga köra, elektrolitik yaçeykada ikki elektrod böladi: kuçlaniş ta'sirida qutblanadigan va qutblanmaydigan; birinçisining yuzasi ikkinçisinikidan ança kiçik bölişi kerak, şunda unda boradigan reaksiya eritma tarkibini sezilarli özgartirmaydi.
Dastlab simob elektrod tanlanişi tasodifiy bölmagan: rusça Vikipediyaga köra, elektrokimyoviy faol bölmagan tuzlarning suvli eritmasida simob sirtida keng kuçlaniş oraliğida heç qanday begona reaksiya bormaydi, platinada esa vodorod yoki kislorod ajralib çiqa boşlaydi. Usulning asosiy kamçiligi — simob va uning buğlarining zaharliligi.
Turlari va qöllanişi
13ÖzME'ga köra, polyarografiyaning doimiy tok (klassik), özgaruvçan tok, yuqori çastotali tok, ossillografik va impuls usullari mavjud. Ular kuçlanişning şakli va özgariş tezligi bilan farqlanadi.
Usul mineral xomaşyoni tekşiriş, reaktivlarning tozaligini nazorat qiliş, kimyoviy jarayonlarning tezligi va mexanizmini örganiş uçun geologiya, tibbiyot, metallurgiya va farmakologiyada qöllanadi. Rusça Vikipediyaga köra, uning yordamida kadmiy, rux, qörğoşin kabi metallarning ionlari, aminokislotalar va vitaminlar kabi organik moddalar aniqlanadi, elektrod va fotokimyoviy reaksiyalar mexanizmi tadqiq etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Polyarografiya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3249 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPolyarografiya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3249
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3249
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Полярографияru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 7-jild, 334-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 334-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.