Tuyaböğiztepa
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tuyaböğiztepa — Toşkent viloyatidagi ilk örta asrlarga oid arxeologik yodgorlik: milodiy 5–8-asrlarga mansub, ustiga tuproq uyilgan daxma-qabrlar (tepaliklar) majmui. ÖzME'ga köra, u Tuyaböğiz suv omborining şimoli-ğarbiy qirğoği yaqinida, Örtaboz deb ataladigan joyda joylaşgan.1
Joylaşuvi
13Yodgorlik nomini olgan Tuyaböğiz suv ombori xalq orasida «Toşkent dengizi» nomi bilan ma'lum. Rusça Vikipediyaga köra, bu suv ombori Ohangaron daryosining örta oqimida joylaşgan, uning inşooti 1962-yilda barpo etilgan; suv omborining maydoni qariyb 20 km², u Ohangaron va Çirçiq suvlarini mavsumiy taqsimlab, ekinzorlarni suğoriş uçun xizmat qiladi. Şunday qilib, qadimiy qabrlar majmui bugungi kunda suv havzasi böyida, Ohangaron vodiysining quyi qismidagi qadimdan aholi yaşagan hududda turadi.
Örganilişi
13ÖzME'ga köra, Tuyaböğiztepa 1959–1961-yillarda arxeolog T. A'zamxöjayev rahbarligida tekşirilgan. Bu işlar suv ombori inşooti barpo etilişi arafasida olib borilgan.
Tuzilişi
13Daxmalar taşqi körinişidan kiçik tepaliklarni eslatadi: ÖzME ma'lumotiça, ularning balandligi 2 metr atrofida, diametri esa 15–20 metr bölgan. Ayrim daxmalar yer ostiga qazilgan katakombali inşoot şaklida qurilgan va taxminan 2,6 × 2 metrli xonalarga bölingan. Ba'zi daxmalarda nauslar — marhumlarning suyaklari saqlanadigan maxsus qabrxona-inşootlar ham aniqlangan.
Topilmalar
13ÖzME'ga köra, daxmalardan mehnat qurollari, sopol idişlar, temir piçoq, tanga, marjon va çiğanoq bezaklar topilgan. Nauslar içida tartibsiz holatda qöyilgan silindr şaklidagi ossuariylar, ya'ni suyaklar solinadigan sopol qutilar va odam skeletlari uçragan.
Ossuariylarning mavjudligi muhim belgi hisoblanadi: bunday idişlarga suyaklarni joylaş ilk örta asrlarda Örta Osiyoda zardustiylik e'tiqodi bilan boğliq dafn odatlariga xos bölgan. Bir majmuada ham skeletlar, ham ossuariylar uçrayotgani bu yerda turli dafn usullari qöllanganini körsatadi. Topilgan tangalar, sopol buyumlar va bezaklar Ohangaron vodiysi aholisining ilk örta asrlardagi turmuşi, hunarmandçiligi va savdo aloqalarini örganişda manba bölib xizmat qiladi.
Ahamiyati
13Tuyaböğiztepa Toşkent vohasi va Ohangaron vodiysining milodiy 1-ming yillik ikkinçi yarmidagi tarixini yoritadigan yodgorliklardan biri. Undagi daxmali tepaliklar ilk örta asrlarda bu hududda yaşagan jamoalarning dafn marosimlari va diniy qaraşlari haqida ma'lumot beradi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tuyaböğiztepa // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3344 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATuyaböğiztepa. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3344
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3344
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Туябугузское водохранилищеru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 803-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 803-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.