Volost
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Volost (ruşça) — Rossiyada, avval Rus knyazliklari va Moskva davlatida, keyin Rossiya imperiyasida uyezd tarkibiga kirgan quyi ma'muriy-hududiy birlik. Turkistonda u xalq orasida «bölis» yoki «völis» deb atalgan, uni boşqaruvçi amaldor esa bölis boşliği hisoblangan.12
Kelib çiqişi va dastlabki ma'nosi
13Rusça Vikipediyaga köra, söz qadimgi slavyança «hudud, ölka, hokimiyat» ma'nosidagi atamadan kelib çiqqan. Inglizça Vikipediyaga köra, qadimgi Rusda volost deb knyaz boşqaradigan hududning özi — knyazlik atalgan. Rusça Vikipediyada qayd etilişiça, 14-asrdan boşlab bu söz şaharga qaram kiçikroq qişloq okrugini anglata boşlagan, 16-asrdan esa volostlar uyezd tarkibidagi birlikka aylangan. Bu atama Litva Buyuk knyazligi, Polşa, hozirgi Latviya va Ukraina yerlarida ham qöllangan.
Rossiya imperiyasida
13ÖzME'ga köra, 1861-yilgaça volostlar faqat davlatga va monastirlarga qaraşli qişloq joylarida tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1797-yildan volostlar davlat dehqonlari yaşaydigan qişloqlarni birlaştirgan. 1861-yilgi krepostnoylik huquqini bekor qilgan islohotdan söng volost butun Rossiyaning qişloq joylarida quyi ma'muriy birlikka aylangan.
Inglizça Vikipediyaga köra, islohotdan keyin volost dehqonlar özini özi boşqarişining asosiy bögini bölgan: bir neça qişloq jamoasi birlaşib, saylangan vakillardan iborat volost yiğinini tuzgan, u esa volost oqsoqoli (starşina)ni va kiçik fuqarolik hamda jinoiy işlarni köradigan volost sudini saylagan. Biroq bu özini özi boşqariş politsiya va hukumat tayinlagan amaldorlar nazorati ostida bölgan.
Turkistonda
13ÖzME'ga köra, Rossiya imperiyasi Turkistonni bosib olgaç, Buxoro amirligi va Xiva xonligidan taşqari butun hudud oblast, uyezd va volostlarga bölingan. 1917-yilda Turkiston general-gubernatorligi 5 oblast, 27 uyezd va 603 volostdan iborat bölgan. 1924–1925-yillardagi milliy-hududiy çegaralaşdan keyin Özbekiston hududida 241 volost qolgan va ular 1926-yilgi ma'muriy-iqtisodiy tumanlaştirişgaça saqlanib turgan.
Tugatilişi
13Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, SSSRda volostlar 1923–1929-yillardagi ma'muriy islohot jarayonida tugatilib, uyezd-volost tizimi örniga tumanlar (rayonlar) joriy etilgan. Postsovet Rossiyasida bu atama vaqtinça qayta qöllangan: masalan, Kareliyada 1996–2004-yillarda Veps milliy volosti mavjud bölgan, Pskov viloyatida esa qişloq aholi punktlari hozir ham volost deb ataladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Volost // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3375 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVolost. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3375
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3375
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Волостьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Volosten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 233–234-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 233–234-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.