Vibrator

Vibrator (lotinça vibro — «tebranaman») — tebranişlar hosil qiladigan qurilma. ÖzME bu atamaning ikki asosiy ma'nosini ajratadi: mexanik vibrator — titraş, ya'ni mexanik tebraniş beradigan moslama, va elektr vibratori — elektromagnit tebranişlar manbai bölib xizmat qiladigan ötkazgiç element. Ikkala holatda ham qurilmaning vazifasi muayyan çastotali tebranma harakatni vujudga keltiriş yoki uzatişdir.12

ÖzME'ga köra, mexanik vibrator mustaqil qurilma sifatida ham, vibratsion maşina va uskunalarning bir tuguni sifatida ham işlatiladi. Uning eng keng tarqalgan vazifasi — materiallarni ziçlaş. Qurilişda vibratorlar yordamida grunt şibbalanadi va yangi quyilgan beton qorişmasi ziçlanadi. Quyuvçilikda vibrator yordamida tayyor quymalar qoliplardan ajratib olinadi. Bundan taşqari, inşootlar, asbob-uskunalar va apparatlarning titraşga çidamliligini sinaşda hamda qoziq qoqişda ham vibratorlardan foydalaniladi.

Rusça Vikipediyada vibrator tebraniş jarayonlariga asoslanib işlaydigan texnik qurilma deb ta'riflanadi va uning bir neça sohadagi qöllaniliş misollari keltiriladi. Metallurgiyada bu nom qolip yerini opokaga tez-tez zarba berib ziçlaydigan qoliplaş maşinasiga, yöl qurilişida esa gruntni ziçlaydigan maşinaga nisbatan işlatiladi. Aeromexanikada vibrator deb muhitda, odatda, kuçsiz ğalayon hosil qiluvçi manbaga aytiladi.

ÖzME'ga köra, elektr vibratori — elektromagnit tebranişlar manbai bölgan ötkazgiç yoki dielektrik materialdan yasalgan ştir yoki metall sim bölagi; u oddiy va murakkab antennalarning tarkibiy elementi sifatida qöllanadi.

Bunday elementning eng oddiy körinişi dipol antennadir. Inglizça Vikipediyaga köra, dipol antenna monopol bilan birga eng sodda va eng köp işlatiladigan antenna turlaridan biri. U odatda bir xil uzunlikdagi ikki ötkazuvçi sim yoki sterjendan iborat bölib, uzatkiçdan keladigan tok yoki qabul qilgiçga ketadigan signal ularning örtasidan olinadi. Eng köp tarqalgan turi — uzunligi tölqin uzunligining yarmidan sal qisqaroq bölgan, örtasidan ta'minlanadigan yarim tölqinli dipol. Uning nurlaniş quvvati ötkazgiçga perpendikulyar yönalişda eng katta bölib, öq böylab nolgaça kamayadi. Televizorlarning «quyon quloği» deb ataladigan xona antennasi dipolning taniş misolidir.