Qoraköl (Pomir)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qoraköl — Pomir toğlarining şimoliy qismida, Tojikiston hududida joylaşgan oqmas şörtob köl. Nomi turkiy tillarda «qora köl» degan ma'noni bildiradi. Rusça Vikipediyaga köra, bu Tojikistondagi eng katta köl bölib, Toğli Badaxşon muxtor viloyatiga qaraydi va Zaoloy tizmasidan janubda yotadi. Tojikiston hukumatining 2023-yil 31-iyuldagi qarori bilan köl rasman Xovarköl deb qayta nomlangan.12
Tavsifi
13ÖzME'ga köra, köl maydoni 380 km², uzunligi 33 km bölib, dengiz sathidan 3914 m balandlikdagi toğlar orasidagi soylikda joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, kölning eng katta kengligi 24 km ga yetadi, 1978-yilgi ma'lumotlarga köra suv hajmi 26,6 km³ bölgan. Köl atrofidagi toğ tizmalari ğarbda suvga yaqin kelsa, şarqda undan bir neça kilometr uzoqlaşadi.
Janubdan kirib kelgan yarimorol va şimoliy qirğoq yaqinidagi orol kölni ikki havzaga ajratadi. Ular tor böğozlar orqali tutaşgan. ÖzME ma'lumotiga köra, ğarbiy qismning çuqurligi 236 m gaça boradi, şarqiy qismi esa sayoz — 22,5 m atrofida. Rusça Vikipediyaga köra, ikki qism orasidagi böğoz kengligi taxminan 1 km.
Suvi va iqlimi
13Kölning suvi şörroq va juda tiniq; rusça Vikipediyaga köra, tiniqligi 9 m gaça boradi. Noyabr oxiridan aprelgaça köl muz bilan qoplanadi, yozda esa suv harorati 12° atrofigaça isiydi. Köl atrofi juda quruq, yoğin kam tuşadi, qirğoqlarda tereskan, şuvoq va çalov siyrak ösadi. Kölga Qorajilğa, Qoraort va Muzköl kabi daryolar quyiladi.
Kelib çiqişi
13Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, köl joylaşgan doiraviy botiq osmon jismi urilişidan hosil bölgan krater (astroblema) deb taxmin qilinadi. Bu tuzilma 1980-yillarda kosmosdan olingan suratlar asosida aniqlangan. Kraterning yoşi haqidagi baholar turliça: inglizça Vikipediyaga köra, u 5 million yildan yoşroq bölişi mumkin. Inglizça Vikipediyaga köra, sönggi muzlik davridan keyin köl sathi hozirgidan 35 m baland bölgan.
Tabiati
13Inglizça Vikipediyaga köra, köl Tojikiston milliy boği hududiga kiradi, ammo atrofidagi yerlar köproq yaylov sifatida işlatiladi. Orollar, botqoqlar va nam ötloqlari bilan köl muhim quşlar maskani hisoblanadi: bu yerda turli ğozlar, ördaklar, laçin, Himoloy kalxati kabi quşlar uya quradi yoki köçiş paytida dam oladi. Kölda faqat bir tur mayda baliq yaşaydi. Köl yaqinida, Pomir trakti böyida, şu nomdagi kiçik qişloq bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qoraköl (Pomir) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3670 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQoraköl (Pomir). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3670
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3670
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Каракуль (озеро, Таджикистан)ru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Karakul (Tajikistan)en.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.