Eritema
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Eritema (yunonça «qizillik»; Rusça Vikipediyaga köra, yunonça «qizil» ma'nosidagi sözdan) — terining kiçik bir joyi yoki katta qismining qizarişi. Rusça Vikipediya uni teri tomirlarining kengayişi natijasida yuzaga keladigan, aniq çegarali kuçli qizariş deb ta'riflaydi. Tibbiyotda eritema kasallik belgisi (simptom), organizmning taşqi yoki içki ta'sirga javobi yoki ba'zan mustaqil kasallik sifatida qaraladi.1
Sabablari
13ÖzME'ga köra, eritema turli fizik va kimyoviy omillar — işqalaniş, issiqlik, sovuq, ultrabinafşa nurlar ta'sirida, ayrim yuqumli kasalliklar (qizamiq, skarlatina, iç terlama), dermatit kabi teri kasalliklari, zaharlaniş va qon aylanişining buzilişida paydo böladi. Kişi qattiq uyalganda yoki ğazablanganda ham reflektor eritema kuzatiladi, lekin u tez ötib ketadi.
Rusça Vikipediya eritema sabablarini fiziologik va patologik guruhlarga ajratadi. Fiziologik eritema doimo vaqtinçalik bölib, massaj, ayrim moddalar ta'siri, quyoşda qoliş (bu holat quyoşda qorayişdan oldin keladi), uyat yoki ğazab hissi kabi sabablar bilan boğliq. Patologik eritema esa yuqumli kasalliklar, issiqlik, kimyoviy yoki nur kuyişi, allergiya va autoimmun kasalliklar oqibatida yuzaga keladi.
Turlari
13Rusça Vikipediyaga köra, eritemalar faol va sust (passiv) turlarga bölinadi. Faol eritema ötkir yalliğlanişning belgisi bölib, arteriya tomirlarining keskin kengayişi va qon oqimining vaqtinça kuçayişi bilan yuzaga keladi. U yorqin qizil rangda bölib, köpinça şiş, oğriq yoki qiçişiş bilan kuzatiladi, qizargan joy uşlab körilganda issiq böladi.
Sust eritema kengaygan vena tomirlarida qonning turib qolişi bilan boğliq. Bunday holda teri kökimtir-qizil yoki qoramtir-qizil tusga kiradi. Sust eritema köproq surunkali yalliğlanişlarga xos.
Tibbiyotda eritemaning köplab alohida şakllari ajratiladi, masalan, yuqumli eritema, köp şakilli ekssudativ eritema, sovuqdan paydo bölgan eritema, ultrabinafşa eritema, yangi tuğilgan çaqaloqlarning toksik eritemasi.
Aniqlaş va davolaş
13Rusça Vikipediyaga köra, eritemaning sababini teri kasalliklari mutaxassisi — dermatolog aniqlaydi, zarur bölganda yuqumli kasalliklar mutaxassisi ham jalb qilinadi. Tahlil uçun teri qirindisi, allergik sinamalar, immunologik va serologik tekşiruvlar qöllanadi.
ÖzME ta'kidlaşiça, davolaş eritemani keltirib çiqargan omilni bartaraf etişdan iborat. Fiziologik eritema odatda maxsus davolaşni talab qilmaydi va sabab yöqolgaç, öz-özidan ötib ketadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Eritema // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3914 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAEritema. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3914
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3914
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Эритемаru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 182-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 182-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.