Argentit
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Argentit (lotinça argentum — «kumuş» sözidan), xalq orasida kumuştoş deb ham ataladi, — sulfidlar sinfiga kiruvçi mineral, kumuş sulfidining kub şakli. Kimyoviy formulasi Ag₂S. ÖzME uni kumuş olinadigan asosiy mineral sifatida tavsiflaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, mineral eski adabiyotda «kumuş yaltiroği» ma'nosidagi nomlar bilan ham uçraydi.1234
Tuzilişi va xossalari
13ÖzME'ga köra, argentit kub singoniyada kristallanadi, qattiqligi 2–2,5, soliştirma oğirligi 7,3 ga teng. Rangi qörğoşinsimon kulrangdan qoragaça özgaradi. Rusça Vikipediya uning metallsimon yaltiroqligini, noaniq ulanişini, çiğanoqsimon sinişini va tim kulrang çiziq qoldirişini qayd etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, mineral juda yumşoq va piçoq bilan kesiladigan darajada egiluvçan.
Akantit bilan boğliqligi
13Kumuş sulfidi bir neça kristall şaklda mavjud. Inglizça va rusça Vikipediyaga köra, kubik argentit faqat taxminan 173–177 °C dan yuqori haroratda barqaror bölib, sovuganda monoklin tuzilişli akantitga aylanadi. Şu sababli oddiy haroratda topiladigan «argentit» namunalari aslida taşqi kub yoki oktaedr şaklini saqlab qolgan akantit, ya'ni psevdomorfozadir. Inglizça Vikipediyaga köra, Xalqaro mineralogiya assotsiatsiyasi argentitni mustaqil mineral sifatida tan olmagan. Inglizça Vikipediya kumuş sulfidining kumuş buyumlar sirtida vaqt ötişi bilan hosil böladigan qora qoplama ekanini ham eslatadi.
Tarixi
13Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, bu mineral haqida 1529-yilda Georgiy Agrikola yozgan, «argentit» nomini esa 1845-yilda Vilgelm Xaydinger bergan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1833-yilda Maykl Faradey kumuş sulfidining elektr qarşiligi qizdirilganda keskin kamayişini payqagan; bu yarimötkazgiç modda haqidagi ilk xabar hisoblanadi. Inglizça Vikipediya argentitni galenit guruhiga ham kiritadi, biroq galenitdagi aniq ulaniş unda deyarli sezilmaydi.
Tarqalişi
13ÖzME'ga köra, argentit ruda tomirlarida va ba'zan çökindi jinslarda uçraydi. Rossiyada Oltoyning polimetall ruda konlarida, Şarqiy Zabaykalyeda va Saxada, Ukrainada esa Zakarpatye va Donbassda topilgan. Inglizça Vikipediya yirik uyumlar Meksikada va Nevadadagi Komstok konida kumuşning muhim rudasi bölganini qayd etadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Argentit // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4216 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAArgentit. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4216
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4216
Manbalar
5 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Аргентитru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Argentiteen.wikipedia.org
- 3Inglizça Vikipediya: Acanthiteen.wikipedia.org
- 4Inglizça Vikipediya: Silver sulfideen.wikipedia.org
- 5ÖzME, 1-jild, 609-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 609-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.