Gaborone
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Gaborone — Botsvananing poytaxti va eng yirik şahri. Şahar mamlakatning janubi-şarqida, Janubiy Afrika Respublikasi çegarasidan taxminan 15 km uzoqlikda joylaşgan.
Tarixi
13Ingliz tilidagi manbaga köra, Notvani daryosi böylarida asrlar davomida aholi yaşagan. Taxminan 1880-yilda tlokva xalqi Magaliesberg tizmalaridan bu hududga köçib kelib, aholi punktini Moshaweng deb atagan. Şahar tlokva boşliği Gaborone nomi bilan atalgan; mustamlaka davrida u «Gaberones» deb yozilgan. 1890-yilda Sesil Rods bu yerda mustamlaka qal'asi quriş uçun joy tanlagan. Şahar nomi 1969-yilda Gaberonesdan Gaboronega özgargan.
Zamonaviy şahar 1964-yilda poytaxt barpo etiş qarori qabul qilingaç asos solingan. Joy çuçuk suv manbaiga va Pretoriyaga boruvçi temir yölga yaqinligi hamda atrofdagi qabilalar bilan boğliq emasligi sababli tanlangan. Quriliş 1964-yil örtalarida boşlangan, şahar boğ-şahar tamoyillari asosida rejalaştirilgan. Boşlanğiç şahar uç yil içida qurilgan: hukumat idoralari, elektrostansiya, kasalxona, maktablar, radiostansiya, telefon stansiyasi, politsiya bölimlari, poçta va 1000 dan ortiq uy bunyod etilgan. 1966-yil 30-sentabrda Botsvana mustaqillikka erişgan. Eski Gaberones yangi şaharning «The Village» mahallasiga aylangan.
Ingliz tilidagi manbaga köra, 1980-yillar örtalarida Janubiy Afrika Gaboronega reydlar ötkazgan, bu hujumda 12 kişi halok bölgan. 1994-yilgi umumiy saylovlardan keyin yuqori işsizlik va boşqa muammolar sababli tartibsizliklar boşlangan.
Geografiyasi
13Şahar Kgale va Oodi tepaliklari oraliğida, Notvani daryosi böyida joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi haqida manbalar turliça ma'lumot beradi: rus tilidagi manbada 1100 m, ingliz tilidagi manbada 1010 m. Şahar markazida diplomatik vakolatxonalar joylaşgan «Main Mall» köçasi bor; uning ğarbida hukumat binolari hududi örin olgan.
Iqlimi issiq yarim çöl iqlimi. Örtaça harorat yanvarda 24 °C, iyulda 12 °C. Yoğingarçilik kam va notekis, asosan oktyabrdan aprelgaça yoğadi; yillik miqdori taxminan 500 mm.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turli yillar böyiça berilgan: 1990-yillar örtalarida 134 ming (ÖzME), 2011-yilgi röyxatda 231 626 kişi (rus tilidagi manba; şu manbaning boşqa bandida 227 333), 2022-yilgi röyxatda 246 325 kişi (ingliz tilidagi manba). Şahar Botsvana aholisining taxminan 10 foizini taşkil etadi. Aholi ösiş sur'ati 3,4 foiz bölib, mamlakatda eng yuqori; bu boşqa hududlardan kelayotgan köçib kelganlar bilan izohlanadi. Asosiy tillar: setsvana, ingliz, kalanga va kgalagadi.
Iqtisodiyoti
13Gaborone — Botsvananing siyosiy va iqtisodiy markazi. Bu yerda Botsvana banki, Botsvana fond birjasi, Air Botswana, Debswana kabi taşkilotlar va Janubiy Afrika taraqqiyot hamjamiyatining (SADC) ştab-kvartirasi joylaşgan. 2008-yilda işsizlik darajasi 11,7 foiz bölgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Mustaqillikni eslatuvçi Pula Arch Main Mall şarqiy çetidagi Fuqarolik markazi yonida joylaşgan. Milliy muzey va san'at galereyasi 1968-yilda oçilgan; unda an'anaviy hunarmandçilik buyumlari va mahalliy rassomlar asarlari saqlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Gaborone // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/434 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAGaborone. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/434
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/434
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
246 ming kişi
+4,4 %2013-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3919wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q963wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.