Bandar-Seri-Begavan
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bandar-Seri-Begavan — Bruney poytaxti va mamlakatning eng yirik şahri. U Bruney–Muara okrugi tarkibiga kiradi va hukumat qarorgohi, şuningdek savdo va madaniyat markazi hisoblanadi.
Tarixi
13Bruney daryosi sohilidagi aholi punktlari tarixi 7-asrga borib taqaladi (ÖzME va rus Vikipediyasi ma'lumoti). Şaharning joylaşuvi tarix davomida uç marta özgargan: birinçi aholi punktlari Kota Batuda, keyin Kampong Ayerda bölgan, söng hozirgi şahar hududida joylaşgan. Inglizça manbaga köra, uçinçi bosqiçda şahar quruqlikda rivojlana boşladi, ayniqsa 1906-yildan keyin.
1920-yilda aholi punkti rasmiy şahar maqomini va Britaniya mulkining markazi maqomini oldi hamda Bandar Bruney nomi bilan maşhur böldi. Malay tilidagi «bandar» sözi «şahar» ma'nosini bildiradi va fors tilidan kelib çiqqan; u yerda «port» ma'nosida işlatilgan.
1967-yilda Sulton Umar Ali Sayfuddin öğli foydasiga taxtdan voz keçdi va «Seri Begavan» unvonini oldi. 1970-yilgaça şahar «Bruney» (Brunei Town) deb atalgan, keyin uning şarafiga Bandar-Seri-Begavan deb özgartirildi. Qayta nomlaş sanasi haqida manbalar bir-biriga zid: özbekça va rusça Vikipediyada 5-oktabr, inglizça Vikipediyada 4-oktabr deb körsatilgan.
Inglizça manbaga köra, 1941-yil 22-dekabrda şaharni yapon qöşinlari egallagan, 1945-yil 10-iyunda Amerika va Avstraliya qöşinlari uni qaytarib olgan. Bruneyning mustaqilligi 1984-yil 1-yanvarda e'lon qilingan. Şahar hududi olti marta kengaygan (1931, 1936, 1940, 1949, 1956-yillar), 2007-yil 1-avgustda sulton hududni 12,87 dan 100,36 km² gaça kengaytirişni tasdiqlagan.
Geografiyasi
13Şahar Malay arxipelagidagi Kalimantan orolining şimolida, Bruney daryosining çap qirğoğida joylaşgan. Daryo şaharning janubiy çekkasi böylab oqadi, şimoliy qismini Janubiy Xitoy dengizi yuvib turadi.
Iqlimi ekvatorial, nam; yoğingarçilik yil davomida tuşadi, yiliga taxminan 3000 mm. Örtaça oylik harorat +26…+28 °C.
Poytaxt mamlakatning ğarbiy qismi bilan avtomobil yöllari orqali boğlangan, şarqiy qismi körfaz bilan ajralgan. Bruney xalqaro aeroporti markazdan 11 km uzoqlikda bölib, butun mamlakatga xizmat qiladi. Daryo böylab taksi qayiqlari (penambang) Kampong Ayergaça, şuningdek Bangar va Limbang şaharlarigaça qatnaydi.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyada aholisi 52 ming kişi (1991) deb berilgan. Inglizça manbaga köra, 2025-yilgi hisob-kitobda aholisi 72 133 kişi; şahar maydoni 100,36 km².
Iqtisodiyoti
13Şahar mamlakatning savdo markazi hisoblanadi. Yoğoçsozlik, kauçukni qayta işlaş va kema ta'mirlaş korxonalari bor. Hunarmandçilikda mato töqiladi, yoğoç va kumuşdan turli buyumlar yasaladi. Baliq ovlanadi. Şaharda port va universitet mavjud.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Umar Ali Sayfuddin masjidi, qirollik maqbaralari, saroylar va köplab muzeylar, jumladan Bruney milliy muzeyi bor. Inglizça manbaga köra, Istana Nurul Iman saroyi Ginnesning rekordlar kitobiga köra dunyodagi eng katta turar joy saroyidir.
Kampong Ayer — daryo böylab 8 km dan ortiq çözilgan suv ustidagi qişloqlar bölib, şahar çegarasiga kiradi. Unda hunarmandlar yaşaydi, ularning san'ati mahalliy galereyada namoyiş etiladi. Persiaran Damuan boğida ASEAN mamlakatlari vakillari yaratgan haykallar qöyilgan; bu yerda faqat Kalimantanda yaşaydigan proboscis maymunlarini ham uçratiş mumkin.
Şahar 1999-yilda 20-Janubi-Şarqiy Osiyo öyinlariga va 2000-yilda APEC 8-sammitiga mezbonlik qilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bandar-Seri-Begavan // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/437 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABandar-Seri-Begavan. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/437
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/437
Raqamlarda
Aholi soni · 2015-yil
50 000 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q9279wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q921wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.