San-Salvador
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
San-Salvador — El Salvador poytaxti va eng yirik şahri. U mamlakatning siyosiy, madaniy, ta'lim va moliya markazi hisoblanadi.
Tarixi
13Ispangaça davrda pipil xalqi poytaxti Kuskatlan hozirgi San-Salvador yaqinida joylaşgan edi. Özbekça va rusça manbalarga köra, şahar 1525-yilda ispanlar tomonidan Kuskatlan örnida bunyod etilgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, u 1525-yil 1-aprelda Pedro de Alvarado buyruği bilan uning hamrohlari Gonsalo de Alvarado va Diyego de Olgin tomonidan taşkil etilgan; Olgin şaharning birinçi meri bölgan. Şahar joyi ikki marta özgargan: 1528 va 1545-yillarda u hozirgi Syudad-Viexo arxeologik hududidan Las-Amakas (Valle de Las Hamacas) vodiysiga köçirilgan. Nomi «Muqaddas Najotkor» ma'nosini bildiradi va Rabbimiz Iso özgarişi (Preobrajeniye) bayrami bilan boğlanadi.
16-asrdan 19-asr boşigaça şahar Gvatemala general-kapitanligi tarkibidagi Salvador ma'muriy markazi bölgan. 1785-yilda San-Salvador intendantligi markaziga aylangan. 1834–1839-yillarda Markaziy Amerika birlaşgan provinsiyalari federatsiyasi markazi bölgan; 1841-yildan Salvador Respublikasi poytaxti (rusça manbada — 1821-yil mustaqillik e'lonidan keyin). Şahar 1798, 1854, 1873, 1965 va 1986/1987-yillarda kuçli zilzilalardan zarar körgan (ingliz manbasida 1986-yil zilzilasi, rusça manbada 1987-yil körsatilgan). 1992-yil 16-yanvarda Çapultepek tinçlik kelişuvi imzolangan va 12 yillik fuqarolar uruşi tugagan.
Geografiyasi
13Şahar Amakas (ingliz manbasida — Asyelyuate) daryosi vodiysida, San-Salvador vulqoni etagida joylaşgan. Balandligi manbalarda turliça: 600 m (rusça), 700 m (özbekça), örtaça 659 m (inglizça). Hudud yuqori seysmik faollikka ega. Iqlimi tropik; yillik yoğin taxminan 1700–1734 mm. Rusça manbaga köra, qurq fasl noyabrdan aprelgaça, yomğirli fasl maydan sentyabrgaça davom etadi.
Aholisi
13Özbekça manbada 1990-yillar örtalarida aholi 423 ming (şahar atrofi bilan 1,5 mln) deb berilgan. Rusça manbada 1900-yilda 138 ming, 1950-yilda 296 ming kişi yaşagani aytilgan. Ingliz manbasiga köra, munitsipalitetda 2024-yilda 525 990 kişi, metropoliten hududda 2 404 097 kişi istiqomat qiladi.
Iqtisodiyoti
13Şahar transport yöllari tuguni; xalqaro aeroporti bor. Oziq-ovqat, töqimaçilik, metallsozlik, poyabzal, yoğoçsozlik, keramika sanoati korxonalari faoliyat yuritadi, kimyoviy öğitlar işlab çiqariladi, hunarmandçilik rivojlangan. Rusça manbaga köra, xalqaro reyslar Komalapa (Kuskatlan) aeroportiga ötkazilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda universitetlar, Salvador akademiyasi, Salvador Tarix akademiyasi, texnika instituti, milliy kutubxona, muzeylar, botanika va hayvonot boğlari bor. Me'moriy yodgorliklar: çerkov (1783), sobor, Milliy teatr, Milliy saroy, Najotkor monumenti, San'at muzeyi va Inqilob monumenti. San-Salvador 1935, 2002 va 2023-yillarda Markaziy Amerika va Karib dengizi öyinlariga, 2008-yilda Ibero-Amerika sammitiga mezbonlik qilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)San-Salvador // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/453 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASan-Salvador. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/453
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/453
Raqamlarda
Aholi soni · 2024-yil
331 ming kişi
+4,6 %2007-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3110wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q792wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.