Jibuti
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Jibuti — Jibuti Respublikasining poytaxti va eng yirik şahri, Tajura qöltiği sohilidagi port şahar.
Tarixi
13Şaharning asos solingan yili manbalarda turliça körsatilgan: özbekça va inglizça Vikipediya ma'lumotlariga köra, Jibutiga 1888-yilda fransuzlar asos solgan, rusça Vikipediyada esa şahar 1883-yilda Ras-Jibuti burnida ttaşkil etilgani aytiladi. Ingliz manbasiga köra, fransuzlar bu yerga mahalliy somali va afar sultonlaridan ijaraga olingan yerda, ilgari aholisiz bölgan qirğoqda asos solgan. 1888-yil fevralidagi fransuz-britan diplomatik notalari almaşinuvi Tojura qöltiğining janubiy sohillarini, şu jumladan Ras-Jibuti yarimorolini, Fransiya nazoratida qoldirgan. Bu nuqta Harar tomon yölga çiqadigan karvonlar uçun boşlanğiç joy böla boşlagan.
Fransiya Somalisining ma'muriy markazi böliş yili ham turliça körsatilgan: 1896-yil (özbekça va inglizça manbalar) yoki 1892-yil (rusça manba). 1946-yildan şahar Fransiyaning dengiz orti hududi markazi bölgan. Inglizça manbaga köra, 1895-yilda şaharda 5000 aholi bölgan, Fransiya–Efiopiya temir yöli qurilgaç, savdo tez rivojlangan. 1933-yilda Jibuti Fransiya Somalisida elektr tarmoğiga ulangan birinçi şahar bölgan, 1937-yilda neft terminali qurilgan. Ikkinçi jahon uruşi davrida şahar 1940-yil 21-iyunda Italiya aviatsiyasi hujumiga uçragan, keyinçalik blokada ostida oçarçilik boşlangan. 1977-yil 27-iyunda mustaqillik e'lon qilinganda aholisi 110 mingdan oşgan, şahar Jibuti Respublikasi poytaxtiga aylangan. 1981-yildan Jibuti erkin port hisoblanadi.
Geografiyasi
13Şahar Tajura qöltiği sohilida, Bob ul-Mandab böğozidan janubda joylaşgan. Iqlimi tropik çöl iqlimi. Inglizça manbaga köra, yillik yoğin örtaça 163,5 mm, yoğinlarning katta qismi oktyabrdan maygaça tuşadi; yozda harorat tez-tez 40 °C dan oşadi. Rusça manbada yoğin 160 mm, yanvarning örtaça harorati +25 °C, iyulniki +36 °C, qayd etilgan eng yuqori harorat +54 °C deb berilgan. Özbekça manbada yillik yoğin 130 mm körsatilgan.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça: 395 ming (1999, özbekça manba), 475 332 (2009, rusça manba), taxminan 777–780 ming (2024, inglizça manba; Balbala kabi çekka hududlar bilan, mamlakat aholisining 73 foizi). Eng yirik etnik guruh somalilar, ikkinçisi afarlar. Aholining aksariyati somali (303 100 kişi) yoki afar (101 200 kişi) tilida sözlaşadi. Jibutida rasmiy tillar — arab va fransuz tillari. Şahar “Qizil dengizdagi fransuz Gonkongi” deb ataligan.
Iqtisodiyoti
13Jibuti — Suvayş kanali orqali ötadigan dengiz yölidagi tranzit punkt va Efiopiya taşqi savdosiga xizmat qiluvçi port. Port orqali kofe, moy olinadigan uruğlar, teri, tuz va boşqalar çiqariladi, neft va neft mahsulotlari keltiriladi. Şaharda suyuq gaz tayyorlaş zavodi, oziq-ovqat va kemasozlik korxonalari bor. Portning bir neça iskalasi xorijiy harbiy-dengiz kuçlari uçun ajratilgan, port xalqaro yonilği quyiş va yuk ortiş-tuşiriş markazi vazifasini ham bajaradi.
Şahar Addis-Abeba–Jibuti temir yölining oxirgi bekati va mamlakatning yirik transport tugunidir. Şahardan 5 km uzoqlikda Jibuti-Ambuli xalqaro aeroporti joylaşgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jibuti // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/511 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJibuti. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/511
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/511
Raqamlarda
Aholi soni · 2018-yil
604 ming kişi
+21,8 %2012-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3604wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q977wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.