Vaduz
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Vaduts — Lixtenşteyn knyazligining poytaxti va milliy parlament örni. Şahar Reyn daryosi böyida joylaşgan. Lixtenşteynning eng maşhur şahri bölsa-da, aholisi böyiça eng yirigi emas: qöşni Şan köproq aholiga ega.
Tarixi
13Vaduts 12-asrga oid qölyozmalarda «Farduses» (Faduzes) nomi bilan tilga olinadi. Rus Vikipediyasiga köra, uni 13-asrda Verdenberg grafi asos solgan deb hisoblaş qabul qilingan; 1342 yilda Vaduts markaz bölgan mustaqil graflik ajralib çiqqan. Özbekça Vikipediya ham şaharning 1342 yilda vujudga kelganini yozadi. Ingliz Vikipediyasiga köra, qal'a 1322 yilda tilga olingan va 1499 yilda Şvabiya uruşi paytida şveytsariyaliklar tomonidan vayron qilingan; butun qişloq ham vayron bölgan.
Lixtenşteyn oilasi Muqaddas Rim imperiyasi reyxstagidan örin oliş uçun bevosita imperatorga böysunuvçi yerlarni sotib oldi: Şellenberg hukmronligini 1699 yilda, Vaduts grafligini 1712 yilda. Imperator Karl VI farmoniga köra Şellenberg va Vaduts birlaştirilib, Lixtenşteyn knyazligi taşkil etildi. Farmon sanasi manbalarda har xil: ingliz Vikipediyasida 1719 yil 23 yanvar, rus Vikipediyasida 1719 yil 23 oktabr. Knyazlar oilasi Vaduts qal'asida joylaşdi, şahar esa asta-sekin poytaxt maqomini oldi.
Geografiyasi
13Şahar Reyn daryosi böyida, Retikon toği etagida joylaşgan. Rus Vikipediyasiga köra maydoni 17,3 km². Ingliz Vikipediyasiga köra iqlimi mö'tadil dengiz iqlimi (Cfb): yozi iliq, qişi sovuq, yillik yoğin taxminan 900 mm. Iyulda örtaça eng yuqori harorat 25 °C, yanvarda 3 °C atrofida, eng past harorat mos ravişda 14 °C va −3 °C.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça: özbekça Vikipediyada 1990-yillar örtalarida 4,8 mingdan ortiq, rus Vikipediyasida 2022-yil yanvarida 5741 kişi, ingliz Vikipediyasida 2019 yilda 5696 kişi. Ingliz manbaga köra aholining 42 foizi xorijliklar. Aholining 67 foizi rim-katolik; Lixtenşteyn fuqarolari orasida bu körsatkiç 81 foiz, xorijliklar orasida 47 foiz. Yirik ozçilik dinlari: protestantlik (10 %) va islom (8 %).
Iqtisodiyoti
13Vaduts mamlakatning savdo-moliya markazi. Şaharda mayda sanoat korxonalari köp, mahsulotning deyarli hammasi çetga çiqariladi. Şahar va atrofida aniq maşinasozlik, asbobsozlik, samolyotsozlik va raketasozlik uçun detallar tayyorlovçi korxonalar hamda Yevropadagi eng katta sun'iy tiş fabrikasi bor. Hunarmandçilik va turizm rivojlangan. Şaharda aeroport ham, temir yöl vokzali ham yöq; eng yaqin vokzal qöşni Şanda joylaşgan. Avtobus qatnovi yaxşi yölga qöyilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharning eng közga köringan belgisi — tik tepalik ustidagi Vaduts qal'asi; u hukmron knyaz va knyazlar oilasining qarorgohi. Şuningdek, Aziz Florin sobori, Hukumat uyi va ratuşa diqqatga sazovor. Şaharda Milliy rasm galereyasi (Lixtenşteyn san'at muzeyi, 2000 yil noyabrda qurib bitkazilgan), Milliy muzey, Poçta markalari muzeyi va Çanği muzeyi bor. Vadutsda şveytsariyalik ta'sirdagi «Köpugeäng» deb ataluvçi xalq qöşiği mavjud. Şaharda Lixtenşteyn universiteti joylaşgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Vaduz // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/535 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVaduz. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/535
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/535
Raqamlarda
Aholi soni · 30-iyun 2019
5 668 kişi
+4,4 %30-iyun 2015ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q1844wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q347wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.