Qizilqiya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qizilqiya (qirğizça: Kizil-Kiya) — Qirğiziston janubidagi şahar, Farğona vodiysining janubiy çekkasida joylaşgan. U Qirğizistondagi kömir qazib oliş sohasining eng qadimgi markazlaridan biri hisoblanadi.
Tarixi
13Rus tilidagi Vikipediyaga köra, Qizilqiya posyolkasi 1898-yilda kömir qatlamini işlaş çoğida vujudga kelgan, 1938-yilda unga şahar maqomi berilgan. Özbekça Vikipediya ham şahar maqomi 1938-yildan ekanini qayd etadi. Sovet davrida Qizilqiya mintaqaning yirik sanoat markazi bölgan, şu sababli bu yerda infratuzilma va aloqa tizimlari yaxşi saqlanib qolgan. 1994-yilgaça şahar Öş viloyati tarkibidagi viloyat böysunuvidagi şahar edi. Hozirda u Batken viloyatida joylaşgan.
Geografiyasi
13Şahar Farğona vodiysining janubiy qismida, dengiz sathidan 1058 m balandlikda joylaşgan. U Öş—Sulukta va Öş—Farğona avtomagistrallari kesişmasida, Batken şahridan 150 km şimoli-şarqda, Öşdan 86 km janubi-ğarbda (ingliz tilidagi manbada — 65 km), Farğona şahridan 39 km janubi-şarqda (ingliz tilidagi manbada — 32 km) turadi. Şahar balandligi 1100 metrdan oşmaydigan loyli pasttoğliklar orasida qurilgan. Janubda Pomir-Oloy toğ tizimi kötariladi. Şahar ma'muriyatiga Karavan, Oqbuloq va Jinjigen qişloqlari böysunadi. Şahar maydoni 78 km² (qişloqlar bilan birga).
Şahardan taxminan 15 km masofada Abşirsoy vodiysi joylaşgan; unda balandligi 15 metrli Abşirota şarşarasi va kök köl bor.
Iqlimi: ingliz tilidagi manbaga köra, iqlim sovuq yarim çöl (Köppen böyiça BSk) turiga kiradi, yillik örtaça harorat 11,7 °C, iyulda 24,7 °C, yanvarda −3,4 °C, yillik yoğin 295,8 mm.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça keltirilgan: 1999-yilda 31,8 ming kişi (özbekça Vikipediya); 2009-yilda 44 100; 2017-yil 1-yanvarda 51 300; 2022-yilda 72 074; 2024-yilda 120 000 kişi (rusça Vikipediya). Ingliz tilidagi manbada 2021-yilda aholi 56 819 kişi deb körsatilgan (qişloqlar bilan birga).
Iqtisodiyoti
13Şahar Qirğizistonning kömir (qönğir kömir) qazib oliş markazlaridan biri. Özbekça Vikipediyaga köra, tamaki fermentatsiyasi, yoğ-moy, göşt, quriliş materiallari (ötga çidamli buyumlar) korxonalari va poyabzal fabrikasi işlab turibdi. Rusça manbada sement va non zavodlari hamda sabzavot va mevalarni qayta işlovçi konserva zavodi tilga olingan.
Şahardan temir yöl ötadi; u Özbekiston va Tojikiston bilan boğlangan. Şaharda aeroport bor, ammo manbalarda uning holati haqida turliça ma'lumot berilgan: rusça manbaga köra, uçiş-qöniş yölagi ta'mirlangaç Bişkek, Öş va boşqa yönalişlarda reyslar amalga oşirilişi mumkin; ingliz tilidagi manbada aeroport hozir içki reyslarni qabul qilmasligi va uni tiklaş muhokama qilinayotgani aytilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda konçilik örta maxsus va tibbiyot bilim yurtlari hamda ölkaşunoslik muzeyi bor. Şahar yaqinidagi Abşirsoy vodiysi toğ tizmalari, şarşaralari va köllari bilan maşhur. Rivoyatga köra, Abşirota şarşarasidan ilgari muqaddas sut rangli suv oqqan. Şahar nomi qirğizçadan «Qizil yöl (soy)» ma'nosini bildiradi, rusça manbada «Krasnaya tropa» deb tarjima qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qizilqiya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/874 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQizilqiya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/874
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/874
Raqamlarda
Aholi soni · 2015-yil
51 300 kişi
+61,7 %2009-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q2347569wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q2391738wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.