Yekaterinburg
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yekaterinburg (1924–91-yillarda Sverdlovsk) — Rossiyadagi şahar, Sverdlovsk viloyati va Ural federal okrugining ma'muriy markazi. Şahar Iset daryosi böylarida joylaşgan bölib, muhim sanoat, madaniy va ilmiy markaz hisoblanadi.
Tarixi
13Şahar 1723-yilda metallurgiya zavodi qurilişi munosabati bilan asos solingan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, uni Vasiliy Tatişçev va Georg Vilgelm de Gennin barpo etgan; asos solingan sana rasmiy ravişda 18-noyabr 1723-yil deb hisoblanadi (rus tilidagi Vikipediyada 7 (18) noyabr). Zavod va qal'a imperatritsa Yekaterina I şarafiga nomlangan. Şahar maqomini 1781-yilda Yekaterina II farmoniga köra olgan. 1797–1919-yillarda Perm guberniyasining uyezd şahri bölgan.
1918-yil iyulida (16-dan 17-iyulga ötar keçasi) şaharda sobiq imperator Nikolay II oilasi bolşeviklar tomonidan otib taşlangan. 1924-yilda şahar Sverdlovsk deb qayta nomlangan, 1991-yil sentyabrida tarixiy nomi qaytarilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Sverdlovsk metropoliteni 1991-yil aprelida oçilgan; özbekça Vikipediyada esa metropoliten 1991-yildan qurilmoqda, deyiladi.
Geografiyasi
13Şahar Örta Uralning şarqiy yon bağrida, Iset daryosining yuqori oqimida, Yevropa va Osiyo çegarasida joylaşgan. Koordinatalari — 56°50′ şimoliy kenglik, 60°35′ şarqiy uzunlik; dengiz sathidan balandligi 270 m. Iset daryosi Tobolning irmoği bölib, şahar hududida töğonlar tufayli köllarga öxşaş oqimga ega. Şaharda Şartaş va boşqa köllar bor. Iqlimi mötadil kontinental va kontinental iqlim çegarasida; yanvarning örtaça harorati −12,6 °C, iyulniki +18,9 °C. Şahar vaqti MSK+2 (UTC+5).
Aholisi
13Özbekça Vikipediyaga köra, aholisi 1997-yilda 1272 ming kişi bölgan. Ingliz tilidagi Vikipediyada aholi taxminan 1,5 million, şahar aglomeratsiyasida 2,2 milliongaça deyiladi. Yekaterinburg Rossiyada aholi soni böyiça törtinçi şahar.
Iqtisodiyoti
13Yekaterinburg oğir maşinasozlikning yirik markazi: «Uralmaş», «Uralximmaş», «Ural elektrotyajmaş» kabi birlaşmalar işlaydi. Şuningdek, priborsozlik, elektrotexnika, optika, qora metallurgiya (Verx-Iset zavodi), kimyo, yengil va oziq-ovqat sanoati rivojlangan. Şahar transport yöllari tuguni; Koltsovo aeroporti va Transsibir magistrali şu yerdan ötadi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, şahar iqtisodiyot hajmi böyiça Rossiyada Moskva va Sankt-Peterburgdan keyin uçinçi örinda turadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Rossiya FAning Ural bölimi, 14 oliy öquv yurti (jumladan Ural universiteti), 5 teatr, ölkaşunoslik va boşqa muzeylar, suratlar galereyasi, P. P. Bajov, D. N. Mamin-Sibiryak kabi yozuvçilarning uymuzeylari mavjud. Klassitsizm uslubidagi yodgorliklardan Rastorguyev-Haritonov qörğoni, kon kanselyariyasi, Verx-Iset zavodi idorasi va gospitali, Aleksandr Nevskiy sobori saqlangan. Şahar konstruktivistik me'morçiligi bilan tanilgan va 2018-yilgi futbol böyiça jahon çempionati öyinlari ötkazilgan şaharlardan biri bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yekaterinburg // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/913 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYekaterinburg. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/913
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/913
Raqamlarda
Aholi soni · 2018-yil
1,5 mln kişi
+0,9 %2017-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q887wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q4124919wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.