Mastercard

Mastercard Inc. (avval MasterCard Worldwide, MasterCard Incorporated) — xalqaro tölov tizimi va transmilliy moliyaviy korporatsiya. U 210 ta davlatdagi 22 ming moliyaviy taşkilotni birlaştiradi. Kompaniya 2006-yildan ommaviy kompaniya hisoblanadi.

Mastercard dastlab Interbank, keyin Master Charge nomi bilan Bank of America çiqargan BankAmericard kartalariga raqobatçi sifatida bir neça bank va hududiy bank kartalari assotsiatsiyalari ittifoqi tomonidan yaratilgan. BankAmericard keyinçalik Visa tizimiga aylangan. Rusça manbaga köra, taşkil etuvçi banklar Kaliforniya banklari bölgan; inglizça manbada 1966-yilda Marine Midland Bankning ijroçi vitse-prezidenti Karl H. Hinke Baffaloda bir neça bankni yiğgani, natijada Interbankard, Inc. va söng Interbank Card Association (ICA) tuzilgani aytiladi. 1967-yil oxiriga kelib ICAda 150 a'zo bölgan.

1969-yilda «Master Charge: The Interbank Card» brendi yaratildi, şu yili First National City Bank ham tizimga qöşildi. 1968-yilda Meksika banki bilan birinçi xalqaro kelişuv, şuningdek Yevropaning Eurocard tizimi bilan strategik kelişuv imzolangan (rusça manba). 1979-yilda tizim «MasterCard» deb qayta nomlandi. 1985-yilda Mastercard Cirrus bankomatlar tarmoğini sotib oldi. 2002-yilda MasterCard International Europay International bilan birlaşdi.

2006-yil 25-mayda kompaniya aksiyalarini birinçi marta ommaga joylaştirdi: aksiya narxi 39 dollar, birjasi NYSE, belgisi MA. Inglizça manbaga köra, 61 million aksiya sotilgan. Şu yili kompaniya MasterCard Worldwide deb qayta nomlanib, yangi logotip oldi. Keyingi yillarda DataCash (2010), Pinpoint (2014), VocaLink ma'lum uluşi (2016, 92,4 %, 920 million dollar), Brighterion (2017), Ekata (2021, 850 million dollar) va Recorded Future (2024, 2,65 milliard dollar) sotib olindi. 2022-yil mart oyida Rossiyaga qarşi vaziyat sababli Rossiyadagi faoliyat töxtatilişi e'lon qilindi.

Kompaniyaning asosiy faoliyati — savdo nuqtalariga xizmat körsatuvçi banklar bilan Mastercard brendidagi debet, kredit va oldindan tölangan kartalarni çiqaruvçi banklar yoki kredit kooperativlari örtasidagi tölovlarni qayta işlaş. Rusça manbada quyidagi tovar belgilari sanalgan: Mastercard, MasterCard Electronic, Maestro (1990-yilda asos solingan debet kartalar xizmati), Mondex («elektron pul» mahsuloti) va Cirrus (bankomatlar tarmoği).

2017-yilda kompaniya barmoq izi sensori karta chipiga örnatilgan biometrik kartalar dasturini joriy qildi. 2021-yil fevralida Mastercard ayrim kriptovalyutalar bilan operatsiyalarga ruxsat berişi ma'lum böldi; oktyabrda Bakkt platformasi bilan kelişuv tuzildi. 2025-yil aprelida Circle, Paxos va Nuvei hamkorligida stablkoinlardagi tölovlarni qayta işlaş boşlandi.

• 210 ta davlat va 22 ming moliyaviy taşkilot.
• 2010-yilda dunyodagi tölov kartalarining 20 %i Mastercard hissasiga, 28,6 %i VISAga, 29,2 %i China UnionPayga töğri kelgan.
• 2021-yilda sof foyda 8,7 milliard dollar, tuşum 18,9 milliard dollar (rusça manba).
• 2024-yil aprel holatiga bozor kapitalizatsiyasi 434 milliard dollar (inglizça manba).
• 2026-yilda AQSh yirik kompaniyalari Fortune 500 röyxatida 141-örin.

Boş ştab-kvartirasi AQShning Nyu-York ştatida (inglizça manbada Purçase şahri, rusça manbada Uestçester okrugi). Global operatsion ştab-kvartirasi Missuri ştatidagi ÖFallon şahrida joylaşgan (rusça manba). Ommaviy joylaştirişgaça kompaniya 25 000 dan ortiq moliyaviy taşkilot birgalikda boşqargan kooperativ edi. 2002-yilda birlaşuv munosabati bilan Delaver ştati korporatsiyasiga aylangan.