Mongol tili
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
12 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− ## Tasnifi Mongol tili mongol tillari oilasiga kiradi. Ruscha materialda bu oila shimoliy mongol tillari (xalxa-mongol, buryat, qalmoq, ordos, xamnigan, oyrat), janubiy mongol tillari (dagur, shira-yugur, dunsyan, baoan,…
− ## Tarqalishi va soʻzlashuvchilar Mongol tili Mongoliyaning rasmiy tili, Xitoyning Ichki Mongoliya avtonom viloyatida ham rasmiy maqomga ega. Inglizcha manbaga koʻra, u Xitoyning Sinszyan va Chinxay hududlarida hamda Ros…
− Mongoliyada soʻzlashuvchilar soni ruscha materialda 2 mln.dan ortiq, inglizchada 3,6 mln (2014-yil baholashi) deb berilgan. Xitoyda ruscha manbada taxminan 3 mln kishi, inglizchada Ichki Mongoliyada taxminan 2,1 mln kish…
− ## Yozuvi Mongol tili tarixan turli yozuvlarda yozilgan; eng qadimgisi — vertikal eski mongol yozuvi. Mongoliyada kirill yozuvi joriy etilgan sanalar manbalarda turlicha: 1941-yil (ruscha material, rasmiy qabul qilish), …
− ## Tarixi Oʻzbekcha materialda til XIV—XV asrlarda shakllangan deyiladi. Ruscha materialda esa u milliy til sifatida 1921-yilgi Mongol xalq inqilobidan keyin xalxa lahjasi asosida shakllana boshlagani aytiladi. Inglizcha…
− Eng qadimgi mongol matni sifatida Yisunge bitigi (1224 yoki 1225-yil) koʻrsatiladi. XIII—XV asrlarda matnlar uygʻur-mongol, ʼfagspa, xitoy va arab yozuvlarida yozilgan. Klassik mongol tili XVII—XIX asrlarga oid; 1686-yil…
− Til agglyutinativ. Kesim odatda gap oxirida keladi, aniqlovchi va aniqlanmish kelishikda moslashmaydi. Aniqlovchining oʻrni haqida manbalar zid: oʻzbekcha material uni aniqlanmishdan keyin, ruscha material oldin keladi d…
+ ## Tasnifi Mongol tili mongol tillari oilasiga kiradi. Rusça Vikipediyada bu oila şimoliy mongol tillari (xalxa-mongol, buryat, qalmoq, ordos, xamnigan, oyrat), janubiy mongol tillari (dagur, şira-yugur, dunsyan, baoa…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar Mongol tili Mongoliyaning rasmiy tili, Xitoyning Içki Mongoliya avtonom viloyatida ham rasmiy maqomga ega. Inglizça manbaga köra, u Xitoyning Sinszyan va Çinxay hududlarida hamda Ros…
+ Mongoliyada sözlaşuvçilar soni rusça Vikipediyada 2 mln.dan ortiq, inglizçada 3,6 mln (2014-yil baholaşi) deb berilgan. Xitoyda rusça manbada taxminan 3 mln kişi, inglizçada Içki Mongoliyada taxminan 2,1 mln ki…
+ ## Yozuvi Mongol tili tarixan turli yozuvlarda yozilgan; eng qadimgisi — vertikal eski mongol yozuvi. Mongoliyada kirill yozuvi joriy etilgan sanalar manbalarda turliça: 1941-yil (rusça Vikipediya, rasmiy qabul qiliş)…
+ ## Tarixi Özbekça Vikipediyada til 14–15-asrlarda şakllangan deyiladi. Rusça Vikipediyada esa u milliy til sifatida 1921-yilgi Mongol xalq inqilobidan keyin xalxa lahjasi asosida şakllana boşlagani aytiladi. Ingliz…
+ Eng qadimgi mongol matni sifatida Yisunge bitigi (1224 yoki 1225-yil) körsatiladi. 13–15-asrlarda matnlar uyğur-mongol, ʼfagspa, xitoy va arab yozuvlarida yozilgan. Klassik mongol tili 17–19-asrlarga oid; 1686-yilda so…
+ Til agglyutinativ. Kesim odatda gap oxirida keladi, aniqlovçi va aniqlanmiş kelişikda moslaşmaydi. Aniqlovçining örni haqida manbalar zid: özbekça Vikipediya uni aniqlanmişdan keyin, rusça Vikipediya oldin kela…
5 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 26
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Mongol tili — mongol tillari oilasining asosiy tili, Mongoliyaning rasmiy tili; xalxa lahjasi asosida rivojlangan.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Mongol_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 26
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Mongol tili (möğul tili; öz nomi — «mongol xel») — mongol tillari oilasiga mansub til, Mongoliyaning rasmiy tili. U xalxa lahjasi asosida rivojlanganligi uçun «xalxa-mongol tili» deb ham ataladi.
+ ## Tasnifi Mongol tili mongol tillari oilasiga kiradi. Rusça materialda bu oila şimoliy mongol tillari (xalxa-mongol, buryat, qalmoq, ordos, xamnigan, oyrat), janubiy mongol tillari (dagur, şira-yugur, dunsyan, baoan,…
+ Tilning oila içidagi çegarasi bahsli. Xalxa lahjasining mongol tili ekanligiga e'tiroz yöq, ammo oyrat (qalmoq lahjasi bilan), buryat va ordos tillarining maqomi ba'zi olimlar tomonidan bahsli deb hisoblanadi. Ba'zila…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar Mongol tili Mongoliyaning rasmiy tili, Xitoyning Içki Mongoliya avtonom viloyatida ham rasmiy maqomga ega. Inglizça manbaga köra, u Xitoyning Sinszyan va Çinxay hududlarida hamda Ros…
+ Mongoliyada sözlaşuvçilar soni rusça materialda 2 mln.dan ortiq, inglizçada 3,6 mln (2014-yil baholaşi) deb berilgan. Xitoyda rusça manbada taxminan 3 mln kişi, inglizçada Içki Mongoliyada taxminan 2,1 mln kiş…
+ ## Yozuvi Mongol tili tarixan turli yozuvlarda yozilgan; eng qadimgisi — vertikal eski mongol yozuvi. Mongoliyada kirill yozuvi joriy etilgan sanalar manbalarda turliça: 1941-yil (rusça material, rasmiy qabul qiliş), …
+ Mongoliyada 2000-yillardan eski mongol yozuvidan qayta foydalaniş boşlangan. Içki Mongoliyada u hozir ham qöllanadi. Inglizça manbaga köra, ikkala mamlakatda internetda lotin yozuvi ham keng işlatiladi.
+ ## Tarixi Özbekça materialda til XIV—XV asrlarda şakllangan deyiladi. Rusça materialda esa u milliy til sifatida 1921-yilgi Mongol xalq inqilobidan keyin xalxa lahjasi asosida şakllana boşlagani aytiladi. Inglizça…
+ Eng qadimgi mongol matni sifatida Yisunge bitigi (1224 yoki 1225-yil) körsatiladi. XIII—XV asrlarda matnlar uyğur-mongol, ʼfagspa, xitoy va arab yozuvlarida yozilgan. Klassik mongol tili XVII—XIX asrlarga oid; 1686-yil…
+ ## Xususiyatlari Hozirgi mongol tilida 7 ta unli bor; ular çöziq yoki qisqa bölişi mumkin, çöziq unli yozuvda harfni ikki marta yoziş bilan beriladi. Söz örtasidagi qisqa urğusiz unlilar talaffuz qilinmaydi: bo…
+ Til agglyutinativ. Kesim odatda gap oxirida keladi, aniqlovçi va aniqlanmiş kelişikda moslaşmaydi. Aniqlovçining örni haqida manbalar zid: özbekça material uni aniqlanmişdan keyin, rusça material oldin keladi d…
+ Luğatda turkiy, sanskrit, tibet, xitoy, rus, tungus-manjur, fors, arab va yunon tillaridan özlaşmalar bor. Masalan, nom «kitob» sözi suğd tilidan uyğur tili orqali kirgan.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q9246
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.