Muxtasar
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
«Muxtasar» — Zahiriddin Muhammad Boburning aruz vazni nazariyasi haqidagi asari. Manbalarda u «Mufassal» va «Risolayi aruz» nomlari bilan ham yuritiladi.
Yaratilişi
13Asar taxminan 1525—1523-yillarda yozilgan (materialda yillar şu tarzda berilgan). Risolaning yagona qölyozmasini kotib Hoji Muhammad Samarqandiy köçirgan (1533—1534). Qölyozma Parij Milliy kutubxonasida saqlanmoqda.
Mazmuni
13Asarda aruz vaznidagi barça yutuq va kamçiliklar körsatilgan. Bobur aruzning ba'zi noaniq masalalariga aniqlik kiritib, uni yangi fikrlar bilan boyitgan. U özbek, arab va fors aruzlarini bir-biri bilan qiyoslab, aruz vaznining 248 turini aniqlagan. Aruzda zihoflar sonini 46 taga yetkazgan.
Taqteʼ bobida Bobur eski özbek tilining fonetik me'yorlari asosida Navoiyning «Mezon ul-avzon» asarida işlab çiqilgan aruz qonun-qoidalarini tizimga solgan va ba'zi bahrlar orasida öxşaşliklarni topgan. Asarda qöşiqlarning tarxoniy, turkiy, ölang turlari, şuningdek, tuyuq va uning rang-barang turlari haqida yangi fikrlar aytilgan. Bobur özbek şe'riyatida qöllanadigan aruz bahrlarining köp yangi vazn, zihof va far'larini aniqlagan.
Tarjima va naşrlari
13Asar «Muxtasar» nomi bilan Toşkentda 1971-yilda çop etilgan. Şuningdek, «Traktat ob aruze» nomi bilan Moskvada 1972-yilda naşr qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muxtasar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1632 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuxtasar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1632
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1632
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q25512194wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.