Northern Ndebele
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Northern Ndebele — Zimbabveda soʻzlashiladigan, zulu tiliga yaqin Nguni tili.→ Northern Ndebele — Zimbabveda sözlaşiladigan, zulu tiliga yaqin Nguni tili. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
6 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Northern Ndebele Nguni tillari guruhiga kiradi. Ingliz tilidagi materialga koʻra, zulu va shimoliy ndebele oʻrtasida grammatika, leksika va intonatsiyada farqlar bor, ammo ikkala tilning leksikasi 85 foizdan koʻproq umum…
− Janubiy Afrikadagi janubiy ndebele (Transvaal ndebele) tili bilan shimoliy ndebele alohida, lekin qarindosh tillar boʻlib, ular oʻrtasida maʼlum darajada oʻzaro tushunish mavjud. Shimoliy ndebele zulu tiliga yaqinroq, ja…
− Ingliz tilidagi materialga koʻra, Zimbabvedagi matebele xalqi zulular bilan bogʻliq: zulu yetakchisi Mzilikazi (zulu qiroli Shakaning sarkardalaridan biri) XIX asr boshida Mfekane davrida Zulu qirolligini tark etib, 1839…
+ Northern Ndebele Nguni tillari guruhiga kiradi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, zulu va şimoliy ndebele örtasida grammatika, leksika va intonatsiyada farqlar bor, ammo ikkala tilning leksikasi 85 foizdan köproq um…
+ Janubiy Afrikadagi janubiy ndebele (Transvaal ndebele) tili bilan şimoliy ndebele alohida, lekin qarindoş tillar bölib, ular örtasida ma'lum darajada özaro tuşuniş mavjud. Şimoliy ndebele zulu tiliga yaqinroq, ja…
+ Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Zimbabvedagi matebele xalqi zulular bilan boğliq: zulu yetakçisi Mzilikazi (zulu qiroli Shakaning sarkardalaridan biri) 19-asr boşida Mfekane davrida Zulu qirolligini tark etib, 183…
14 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Northern Ndebele — Zimbabveda sözlaşiladigan, zulu tiliga yaqin Nguni tili.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Northern Ndebele (şimoliy ndebele, isiNdebele) — Zimbabveda sözlaşiladigan Nguni tili. U zulu tiliga yaqin; ayrim olimlar uni zulu tilining şevasi deb hisoblaydi.
+ ## Tasnifi
+ Northern Ndebele Nguni tillari guruhiga kiradi. Ingliz tilidagi materialga köra, zulu va şimoliy ndebele örtasida grammatika, leksika va intonatsiyada farqlar bor, ammo ikkala tilning leksikasi 85 foizdan köproq umum…
+ Janubiy Afrikadagi janubiy ndebele (Transvaal ndebele) tili bilan şimoliy ndebele alohida, lekin qarindoş tillar bölib, ular örtasida ma'lum darajada özaro tuşuniş mavjud. Şimoliy ndebele zulu tiliga yaqinroq, ja…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Bu tilda Zimbabvedagi Matabelelend (Bulavayo atrofi) aholisi, şuningdek Botsvanadagi bir neça qişloq aholisi sözlaşadi. Özlarini amaNdebele deb ataydilar. Til yana tebele, sindebele, isiNdebele saseNyakatho kabi no…
+ ## Yozuvi
+ Alifbo lotin yozuviga asoslangan va quyidagi harf birikmalarini öz içiga oladi: a, b, bh, c, d, dl, e, f, g, hh, hl, i, j, k, kh, l, m, n, ng, ny, o, p, ph, q, s, t, th, tlh, tj, tjh, tş, ts, u, v, w, x, y, z.
+ ## Tarixi
+ Ingliz tilidagi materialga köra, Zimbabvedagi matebele xalqi zulular bilan boğliq: zulu yetakçisi Mzilikazi (zulu qiroli Shakaning sarkardalaridan biri) XIX asr boşida Mfekane davrida Zulu qirolligini tark etib, 1839…
+ ## Xususiyatlari
+ ### Fonetika
+ Tilda beşta unli fonema bor: a, e, i, o, u. Undoşlarda jarangli (nafasli) allofonlar uçraydi. Ndebeledagi /t͡ʃ/ tovuşi odatda zulu tilidagi /ʃ/ ga mos keladi.
+ Şimoliy ndebelede ön beşta çertma undoş bor. Ular c, q va x harflari bilan yoziladi, har biri beştadan: c — tiş-alveolyar (masalan, cina «tugaş», cela «söramoq»), q — alveolyar-tanglay (qalisa «boşlamoq», qeda …
+ ### Grammatika
+ Ot ikki asosiy qismdan — prefiks va negizdan iborat. Prefikslarga qarab otlar sinflarga bölinadi. Fe'l ega va töldiruvçi mansub sinfga mos prefikslar bilan belgilanadi. Ega bilan moslaşuv majburiy, töldiruvçi belgi…
+ Misol uçun salomlaşiş: «Livuke njani» — «Xayrli tong!».
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q35613
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.