Omsk
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Omsk (Ombi) — Rossiya Federatsiyasi Omsk viloyatidagi şahar va viloyat markazi. U Om daryosi Irtişga quyiladigan joyda joylaşgan, yirik port va temir yöl tuguni hisoblanadi.
Tarixi
13Omsk 1716-yilda Sibirni egallaş uçun tayanç punkti, qal'a sifatida qurilgan. Rus Vikipediyasiga köra, uni Ivan Buxgols asos solgan. Inglizça Vikipediyada qal'a Irtiş böyidagi savdo yölini mustahkamlaş zarurati bilan boğliq holda Sibir gubernatori M. P. Gagarin buyruği bilan qurilgani aytiladi. 1782-yilgaça şahar Om ostrogi deb atalgan; şahar maqomini 1782-yilda olgan. Özbekça Vikipediyada 1782—97 yillarda va 1804-yildan şahar maqomida bölgani qayd etilgan.
Omsk Ğarbiy Sibir (1824—82 yoki rus manbasida 1822-yildan) va Çöl general-gubernatorliklari markazi bölgan. 1850—1854-yillarda Fyodor Dostoyevskiy Omskdagi katorga qamoqxonasida jazo muddatini ötagan. 1890-yillarda Transsibir temir yöli qurilişi şahar rivojiga turtki berdi; 1910-yilda Sibir qişloq xöjaligi va sanoat körgazmasi ötkazildi. 1918—1920-yillarda Omsk Rossiya davlati (oq harakat hukumati) poytaxti bölgan. Sovet davrida ma'muriy va madaniy vazifalar Novonikolayevskka (Novosibirsk) ötkazildi, ammo Ikkinçi jahon uruşi davrida frontdan yiroqligi tufayli köplab zavodlar Omskka köçirildi. 1934-yildan Omsk viloyatining ma'muriy markazi.
Geografiyasi
13Şahar Ğarbiy Sibir tekisligining janubida, örmon-daşt zonasida, Om Irtişga quyiladigan joyda joylaşgan. Rus Vikipediyasiga köra, Qozoğiston çegarasigaça taxminan 150 km (boşqa joyda 170 km) masofa bor. Relyef tekis; dengiz sathidan balandligi 69 m (qayir) dan 124 m (suvayirğiç platosi) gaça. Irtişning şahar içidagi uzunligi 25 km dan ortiq, daryo toşqinlari şaharda bir neça bor suv bosişiga sabab bölgan. Iqlimi mö'tadil kontinental; yanvarning örtaça harorati −19,2 °C, iyulniki 18,3 °C. Vaqt zonasi — UTC+6. Şahar içida «Quşlar gavani» tabiiy boği bor.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyaga köra aholisi 1104 ming kişi (2024); rus manbasida 1 101 367 kişi (2025). Omsk Sibirda aholi soni böyiça ikkinçi (özbekça manba) yoki uçinçi (rus va ingliz manbalari) örinda turadi. Şahar 7 şahar tumaniga bölingan.
Iqtisodiyoti
13Şaharda maşinasozlik (qişloq xöjaligi maşinalari, elektr priborlari va boşqalar), neftni qayta işlaş va neft kimyosi (şina, texnik rezina, plastmassa), yengil, oziq-ovqat va yoğoçsozlik sanoati korxonalari bor. 1950-yillarda neft va gaz konlari özlaştirilgaç neftni qayta işlaş majmuasi qurilgan; inglizça manbaga köra, u Rossiyadagi eng yirik majmua. Omsk Transsibir magistrali va Irtiş daryosi kesişgan transport tuguni.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda 4 teatr, tarix va adabiyot hamda tasviriy san'at muzeylari mavjud. Rus manbasiga köra, Omskda Sibir xalqaro marafoni, xalqaro xokkey turnirlari va otçilik musobaqalari ötkaziladi. Şahar markazida 1884-yilda ekilgan oq tol tabiat yodgorligi hisoblanadi. Omsk «Mehnat şuhrati şahri» (2015) va «Mehnat jasorati şahri» (2020) faxriy unvonlariga ega.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Omsk // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2406 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOmsk. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2406
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2406
Manbalar
1 ta manba- 1https://www.wikidata.org/wiki/Q898wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.