Özgan
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Özgan (qirğizça: Өzgөn) — Qirğiziston Respublikasi Öş viloyatidagi şahar, Özgan tumanining markazi. Şahar Qoradaryo sohilida joylaşgan.
Tarixi
13Özganning qadimiy qatlamlari miloddan avvalgi 2—1 asrlarga oid. Rus tilidagi maqolaga köra, şahar Farğona vodiysidan Kaşgarga boradigan savdo yölidagi markaz sifatida vujudga kelgan. Inglizça maqolada şahar miloddan avvalgi 2-asr xitoy yilnomalarida tilga olinişi, 10-asrda esa al-Muqaddasiy va Ibn Havqal kabi arab mualliflari asarlarida u haqida ma'lumot borligi aytiladi.
12-asrda Özgan Qoraxoniylar davlatining ikkinçi poytaxti bölgan. Qadimgi Özganning arki va uçta şahristoni bölgan; uçinçi şahristonda 16-asrgaça aholi yaşagan. A. N. Bernştam boşçiligidagi arxeologik qazişlar (1945—1950) natijasida Kuşonlar davridan Temuriylar davrigaça yaratilgan sopol buyumlar, tangalar, metall asboblar topilgan.
Inqilobgaça şahar (Uzgent nomi bilan) Rossiya imperiyasi Farğona viloyatining Andijon uyezdi tarkibida bölgan. 1992-yil 26-fevralda Özgan şahri Özgan tumaniga qöşilgan. Şahar nomining kelib çiqişi haqida rus tilidagi maqolada uç xil taxmin keltiriladi: turkiyça «Yassikent» («Jazi daryosi böyidagi şahar»), «öğuz» va «kent» sözlaridan, hamda «Azikenti» («azi qabilalari şahri»).
Geografiyasi
13Şahar Öş şahridan 68 km (rus tilidagi maqolada — 54 km şimoli-şarqda) masofada, Qoradaryoning öng sohilida joylaşgan. Inglizça maqolaga köra, u Farğona vodiysining eng şarqiy çekkasida, Qoradaryo vodiyga kirişidan yuqorida örnaşgan. Özgan orqali Öş — Bişkek va Öş — Qorağulja avtomobil yöllari ötadi. Yaqinida «Qora-Şoro» dam oliş zonasi va «Salom-Alik» turizm markazi bor. Iqlimi — issiq yozli, quruq yozli kontinental (Köppen: Dsa).
Aholisi
13Aholi soni: 41,5 ming (1999), 50 253 (2011), 57 300 (2017-yil 1-yanvar), 58 800 (2018-yil 1-yanvar), 62 802 (2021) kişi. 2011-yilgi ma'lumotga köra, aholining 90,67 % (45 564) ini özbeklar, 7,56 % (3 798) ini qirğizlar, 1,77 % (891) ini boşqa millat vakillari taşkil etgan.
Iqtisodiyoti
13Özganda quruq sut, mineral suvlar, pivo zavodlari va non kombinati işlaydi, gilamlar işlab çiqariladi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda madaniyat saroyi hamda madaniyat va istirohat boği bor. Me'moriy yodgorliklardan 11-asrga oid minora (rus tilidagi maqolada balandligi 44 m, 12-asr boşida qurilgan deyiladi) va uç gumbazli maqbara (11–12-asrlar) saqlangan; maqbarada Qoraxoniylar sulolasi vakillari dafn etilgan. 19-asr masjidlari ham yaxşi saqlangan. Şaharda Manas haykali bor.
Özganda tuğilgan taniqli kişilar: Rahmonberdi Madazimov (1875—1933) — Qirğiziston janubidagi teatr harakati asosçisi, Öş özbek musiqali drama teatrining taşkilotçisi; fazogir Solijon Şaripov (1964-yilda tuğilgan); xalq artisti Aşir Çokubayev (1947—2018).
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Özgan // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/886 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÖzgan. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/886
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/886
Raqamlarda
Aholi soni · 2009-yil
49 410 kişi
+19,1 %1999-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q765887wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q20533099wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.