Abdulvalid Muhammad Ibn Ruşd

Ibn Ruşd Abdulvalid Muhammad (lot. Averroes) (1126, Kordova — 1198.12. 12, Marokaş) — arab faylasufi va tabibi, Andalusiya va Marokaşda yaşagan, qozi va saroy xakimi bölgan. Aristotel asarlariga şarxlar yozgan. Ğazoliy ta'limotiga qarşi «Tahofut ut-tahofut» («Raddiyatni rad etiş») asari b-n falsafada muayyan örin tutadi. I. R. moddiy dunyo abadiy, uning boşi ham yöq, oxiri ham bölmaydi, degan. Pekin, uningça, moddiy dunyo fazoda çeklangan. Xudoning borligini tan olgan I. R. uning olamdan oldin bölganligiga işonmagan va xudo yaratilgan olam b-n birga abadiy, deb hisoblagan. U ruh ölmaydi, oxirat bor degan gaplarga qarşi çiqqan. I. R. ikki haqiqat nazariyasini ilgari surib, bilimni e'tiqodga, falsafani ilohiyotga qaramaqarşi qöydi hamda fanning, inson aqlining roliga yuqori baho berdi. I. R. kişi oliy ka-molotga zikru sano orqali emas, balki ilmiyfalsafiy bilim orqali erişadi, deb hisoblagan. Öz davrining ilğor kişisi bölgan I. R. adolatli jamiyat qurişni, xotin-qizlarga teng huquq berilişini, hurlik ğoyalarini tarğib qildi. I. R. ğoyalari örta asr fal-safasiga katta ta'sir körsatdi (q. Averroizm). I. R. 7 jildli qomusiy tibbiy asar «Kitob al-kulliyot» ( tibbiyot böyiça umumiy qöllanma ) muallifidir.