Abissal
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 52-b. — ziyouz.com
Abissal (yun. abyssos — tubsiz) — dengiz tubining 3000—6000 m çuqurlikka töğri keladigan qismi. Okean tubining 75% ga yaqin qismini egallaydi. A.da yaşaş muhiti turğun, harorat 1—2°, suvning şörligi 35%o, gidrostatik bosimi 300—600 atm ga yaqin, butunlay qoronği böladi. Quyoş nuri yetib bormasligi tufayli A.da yaşil ösimliklar bölmaydi, hayvonlardan okean yuzasidan çökadigan detrit holidagi organik qoldiqlar va b. hayvonlarning murdasi b-n oziqlanadigan goloturiyalar, dengiz yulduzlari, dengiz nilufarlari, ayrim ikki tavaqali mollyuskalar, köp tukli çuvalçanglar, qisqiçbaqasimonlar, bulutsimonlar va bir qança baliqlar uçraydi. Mikroorganizmlar saprofit bakteriyalar va ayrim zamburuğlardan iborat. A.da doimiy hayot keçiradigan köpçilik organizmlar gidrostatik bosimning özgarişiga juda sezgir bölganidan suvning sayoz joylarida uçramaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБИССАЛ (юн. abyssos — тубсиз) — денгиз тубининг 3000—6000 м чуқурликка тўғри келадиган қисми. Океан тубининг 75% га яқин қисмини эгаллайди. А.да яшаш муҳити турғун, ҳарорат 1—2°, сувнинг шўрлиги 35%о, гидростатик босими 300—600 атм га яқин, бутунлай қоронғи бўлади. Қуёш нури етиб бормаслиги туфайли А.да яшил ўсимликлар бўлмайди, ҳайвонлардан океан юзасидан чўкадиган детрит ҳолидаги органик қолдиқлар ва б. ҳайвонларнинг мурдаси б-н озиқланадиган голотуриялар, денгиз юлдузлари, денгиз нилуфарлари, айрим икки тавақали моллюскалар, кўп тукли чувалчанглар, қисқичбақасимонлар, булутсимонлар ва бир қанча балиқлар учрайди. Микроорганизмлар сапрофит бактериялар ва айрим замбуруғлардан иборат. А.да доимий ҳаёт кечирадиган кўпчилик организмлар гидростатик босимнинг ўзгаришига жуда сезгир бўлганидан сувнинг саёз жойларида учрамайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.