Adsorbentlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 199–200-b. — ziyouz.com
Adsorbentlar (lot. ad — yonida va sorbens — yutuvçi) — tabiatda uçraydigan va sun'iy yöl b-n tayyorlanadigan, disperelik darajasi yuqori bölgan (q. Dispers sistemalar) juda katta taşqi (ğovaksiz) yoki içki (ğovakdor) sirtli jismlar. Suyuq yoki gaz holidagi moddalar adsorbsiyasi xuddi şu A. sirtida sodir böladi. Tabiiy A.ga opoka (govaqtoş), gilmoya va b. kiradi. Sun'iy A. uglevodorodlarni termik parçalaş yoki tutatiş (kurum oliş), öta qizdirilgan suv buği b-n kremniy-organik moddalarni gidrolizlaş (aerosillar), dağal dispers sistemalarni kimyoviy jihatdan faollaş yoki modifikatsiyalaş (faol kumir, faollantirilgan gil) va b. yöllar b-n olinadi. A.ning adsorbsion xususiyati qattiq jismning tabiatiga, sirt tuzilişiga, kattaligiga, ğovaklarining tuzilişiga boğliq. Ular, asosan, ğovaksiz, yirik ğovakli, mayda govakli va aralaş ğovakli turlarga bölinadi. A. protivogazlarda işlatiladi, gaz va suyukliklarni tozalaş va quritişda, polimerlarning töldirgiçlari sifatida va b. maqsadlarda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АДСОРБЕНТЛАР (лот. ad — ёнида ва sorbens — ютувчи) — табиатда учрайдиган ва сунъий йўл б-н тайёрланадиган, дисперелик даражаси юқори бўлган (қ. Дисперс системалар) жуда катта ташқи (ғоваксиз) ёки ички (ғовакдор) сиртли жисмлар. Суюқ ёки газ ҳолидаги моддалар адсорбцияси худди шу А. сиртида содир бўлади. Табиий А.га опока (говақтош), гилмоя ва б. киради. Сунъий А. углеводородларни термик парчалаш ёки тутатиш (курум олиш), ўта қиздирилган сув буғи б-н кремний-органик моддаларни гидролизлаш (аэросиллар), дағал дисперс системаларни кимёвий жиҳатдан фаоллаш ёки модификациялаш (фаол кумир, фаоллантирилган гил) ва б. йўллар б-н олинади. А.нинг адсорбцион хусусияти қаттиқ жисмнинг табиатига, сирт тузилишига, катталигига, ғовакларининг тузилишига боғлиқ. Улар, асосан, ғоваксиз, йирик ғовакли, майда говакли ва аралаш ғовакли турларга бўлинади. А. противогазларда ишлатилади, газ ва суюкликларни тозалаш ва қуритишда, полимерларнинг тўлдиргичлари сифатида ва б. мақсадларда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.