Aeroblar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 841-b. — ziyouz.com
Aeroblar AEROBLAR, aerob organizmlar — erkin kislorod bölgan muhitda yaşaydigan va rivojlanadigan organizmlar. A. kislorodlan oksidlovçi sifatida foydalanadi. A.ga barça ösimliklar, köpçilik hayvonlar, zamburuğlar kiradi. Hayvonlarning kislorodsiz muhitda hayot keçirişi ikkilamçi xususiyatga ega. A. biologik oksidlanişni hujayra nafas oliş sistemasi orqali amalga oşiradi. Oksidlaniş jarayonida kislorod töla kaytarilmasdan zaxarli mahsulotlar hosil bölişi tufayli A. bu mahsulotlarni parçalaydigan fermentlar (ka-talaza, superoksidsismutgaza)ga ega. Anaerob orgaiizmlarda bunday fermentlar bölmasligi tufayli O2 ular uçun zaharli ta'sir etadi. Nafas oliş zanjiri ayniqsa bakteriyalarda xilma-xil bölib, sitoxromoksidaza b-n birga boşqa terminal oksidazalar ham iştirok etadi. A. orasida fotosintez qiluvçi sianobak-terlar, suv ötlari, yuksak ösimliklar asosiy ahamiyatga ega. Bu organizmlar faoliyati tufayli ajralib çiqadigan O2 boşqa xdmma A. ning rivojlanişini ta'minlaydi (yana q. Anaeroblar).
Q.: Anaeroblar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЭРОБЛАР, аэроб организмлар — эркин кислород бўлган муҳитда яшайдиган ва ривожланадиган организмлар. А. кислородлан оксидловчи сифатида фойдаланади. А.га барча ўсимликлар, кўпчилик ҳайвонлар, замбуруғлар киради. Ҳайвонларнинг кислородсиз муҳитда ҳаёт кечириши иккиламчи хусусиятга эга. А. биологик оксидланишни ҳужайра нафас олиш системаси орқали амалга оширади. Оксидланиш жараёнида кислород тўла кайтарилмасдан захарли маҳсулотлар ҳосил бўлиши туфайли А. бу маҳсулотларни парчалайдиган ферментлар (ка-талаза, супероксидцисмутгаза)га эга. Анаэроб оргаиизмларда бундай ферментлар бўлмаслиги туфайли О2 улар учун заҳарли таъсир этади. Нафас олиш занжири айниқса бактерияларда хилма-хил бўлиб, цитохромоксидаза б-н бирга бошқа терминал оксидазалар ҳам иштирок этади. А. орасида фотосинтез қилувчи цианобак-терлар, сув ўтлари, юксак ўсимликлар асосий аҳамиятга эга. Бу организмлар фаолияти туфайли ажралиб чиқадиган О2 бошқа хдмма А. нинг ривожланишини таъминлайди (яна қ. Анаэроблар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.