Agrotexnik himoya usuli
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 166–167-b. — ziyouz.com
Agrotexnik himoya usuli (ösimliklar himoyasida) — zararkunanda haşarotlar va kasalliklarning mavjudligi, yalpi köpayişi va keng tarqalişiga tusqinlik qiluvçi şaroitlarni yaratişga qaratilgan agrotexnik çora-tadbirlar. Bu usulda zararkunandalarning qişlaşi, yaşab qolişi va rivojlanişi uçun noqulay şaroit yaratiladi. A.h-Uuruğlik va köçatlarni ekişga tayyorlaş, tuproqni işlaş va ekiş usullari, muddatlarini tanlaş, öğitlarni qöllaş, ekin navlarini tanlaş böyiça muayyan tadbirlarni qamraydi. Agrotexnika orqali ekologik şaroitni özgartirib, ösimliklarni haşarot va kasalliklardan himoya qilişga faol ta'sir körsatiş mumkin. Dehqonçilikda A.ğ.u.ning asosiy çoralariga: almaşlab ekiş, ösimlik qoldiqlarini kuzda yiğiştirib oliş, yerlarni tekislaş, kuzda çuqur haydaş, yaxob beriş, gizellaş, ğöza, makkajöxori va b. ösimliklar qator oralariga işlov beriş, dala atrofidagi daraxtlarni parvarişlaş, uruğlik beda maydonlarini kuzda qayta haydaş, piçanga möljallangan bedazorlarni erta bahorda borona qiliş va b. kiradi. Ekinning bir turini bir dalaning özida uzluksiz ekiş zararkunandalarning yiğilib qolişi hamda ularning keskin köpayib ketişiga sabab böladi. Ekinlarning almaşib ekilişi zararkunandalarning meyoriy yaşaş şaroitini buzadi, rivojlanişi uçun noqulay şaroit yaratadi. Q.x. ekinlarining çidamli navlarini i.ç.ga joriy qilinişi haşarot va kasalliklarga qarşi agrotexnik kuraşning eng istiqbolli usullaridandir. A.h.u. ösimliklarni haşarot, kasallik va begona ötlardan himoya qiliş usulining tarkibiy qismidir (q. Ösimliklarni himoya qiliş).
Sulton Alimuhamedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АГРОТЕХНИК ҲИМОЯ УСУЛИ (ўсимликлар ҳимоясида) — зараркунанда ҳашаротлар ва касалликларнинг мавжудлиги, ялпи кўпайиши ва кенг тарқалишига тусқинлик қилувчи шароитларни яратишга қаратилган агротехник чора-тадбирлар. Бу усулда зараркунандаларнинг қишлаши, яшаб қолиши ва ривожланиши учун ноқулай шароит яратилади. А.ҳ-Ууруғлик ва кўчатларни экишга тайёрлаш, тупроқни ишлаш ва экиш усуллари, муддатларини танлаш, ўғитларни қўллаш, экин навларини танлаш бўйича муайян тадбирларни қамрайди. Агротехника орқали экологик шароитни ўзгартириб, ўсимликларни ҳашарот ва касалликлардан ҳимоя қилишга фаол таъсир кўрсатиш мумкин. Деҳқончиликда А.ғ.у.нинг асосий чораларига: алмашлаб экиш, ўсимлик қолдиқларини кузда йиғиштириб олиш, ерларни текислаш, кузда чуқур ҳайдаш, яхоб бериш, гизеллаш, ғўза, маккажўхори ва б. ўсимликлар қатор ораларига ишлов бериш, дала атрофидаги дарахтларни парваришлаш, уруғлик беда майдонларини кузда қайта ҳайдаш, пичанга мўлжалланган бедазорларни эрта баҳорда борона қилиш ва б. киради. Экиннинг бир турини бир даланинг ўзида узлуксиз экиш зараркунандаларнинг йиғилиб қолиши ҳамда уларнинг кескин кўпайиб кетишига сабаб бўлади. Экинларнинг алмашиб экилиши зараркунандаларнинг меъёрий яшаш шароитини бузади, ривожланиши учун ноқулай шароит яратади. Қ.х. экинларининг чидамли навларини и.ч.га жорий қилиниши ҳашарот ва касалликларга қарши агротехник курашнинг энг истиқболли усулларидандир. А.ҳ.у. ўсимликларни ҳашарот, касаллик ва бегона ўтлардан ҳимоя қилиш усулининг таркибий қисмидир (қ. Ўсимликларни ҳимоя қилиш).
Султон Алимуҳамедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.