Ahmadşoh Durroniy
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 865-b. — ziyouz.com
Ahmadşoh Durroniy (taxm. 1721 — 1773) — afğon davlat arbobi va sarkarda, mustaqil afğon davlati asosçisi, şoir. Afğonlarning durroniy qabilasining sadozay uruğidan. 1738 y. Eron şohi Nodirşoh Afşar xizmatiga kirgan. 1747 y. Nodirşoh vafot etgaç, A. D. Eron armiyasidagi afğon qöşinlarini Afğonistonga olib ketgan. 1747 y. Afganistan şohi deb e'lon qilingan. Öz hukmronligi ostiga barça afğon qabilalari hamda xonlariii birlaştirib, ularni turli sovğalar, yerlar, mansablar b-n öziga tarafdor qilib olgan. Hindiston, Eron va Jan. Turkistonga qator harbiy yurişlar uyuştirib, Panjob (1748 — 51), Kaşmir (1752), Sirxind va Sind (1757), Balujiston (1750), Seyiston (1754), Xuroson (1754) va Balxni (1752) bosib olgan. 1761 y. Panipat jangida marathalarni tor-mor keltirgan. Umrining sönggi davrida sikhlar b-n unça muvaffaqiyatli bölmagan uruşlar olib borgan.
A. D. 17- a. afgon şe'riyatining davomçisi sifatida paştu tilida lirik şe'rlar yaratgan. 1940 y. Kobulda A. D.ning 3000 baytdan iborat devoni naşr etildi. A. D. devonining kölyozmalaridan biri Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tida saqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АҲМАДШОҲ ДУРРОНИЙ (тахм. 1721 — 1773) — афғон давлат арбоби ва саркарда, мустақил афғон давлати асосчиси, шоир. Афғонларнинг дурроний қабиласининг садозай уруғидан. 1738 й. Эрон шоҳи Нодиршоҳ Афшар хизматига кирган. 1747 й. Нодиршоҳ вафот этгач, А. Д. Эрон армиясидаги афғон қўшинларини Афғонистонга олиб кетган. 1747 й. Афганистан шоҳи деб эълон қилинган. Ўз ҳукмронлиги остига барча афғон қабилалари ҳамда хонлариии бирлаштириб, уларни турли совғалар, ерлар, мансаблар б-н ўзига тарафдор қилиб олган. Ҳиндистон, Эрон ва Жан. Туркистонга қатор ҳарбий юришлар уюштириб, Панжоб (1748 — 51), Кашмир (1752), Сирхинд ва Синд (1757), Балужистон (1750), Сейистон (1754), Хуросон (1754) ва Балхни (1752) босиб олган. 1761 й. Панипат жангида маратҳаларни тор-мор келтирган. Умрининг сўнгги даврида сикҳлар б-н унча муваффақиятли бўлмаган урушлар олиб борган.
А. Д. 17- а. афгон шеъриятининг давомчиси сифатида пашту тилида лирик шеърлар яратган. 1940 й. Кобулда А. Д.нинг 3000 байтдан иборат девони нашр этилди. А. Д. девонининг кўлёзмаларидан бири Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тида сақланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.