Aka-Uka Grimmlar

Aka-Uka Grimmlar AKA-UKA GRIMMLAR, Yakob (1785. 4.1, Xanau ş. - 1863.20.9, Berlin) Vilgelm (1786.24. 2, Xanau ş. — 1859.16.12, Berlin) — nemis filo-log olimlari. Marburgda yuridik ma'lumot olişgan. A.-u.G.ning ilmiy-pe-dagogik faoliyati Gyottinggen un-tida boşlangan. 1837 y.da konstitutsiya qonunlariga rioya qilmagani uçun Gannover qiroliga qasamyod qilişdan boş tortişgan va un-t professori la-vozimlaridan çetlatilgan. 1841 y.dan Berlin un-t professorlari va Prussiya FA a'zolari sifatida faoliyat olib borişgan. A.-u.G. nemis roman-tiklarining Geydelberg guruhiga mansub bölib, örta asrlar nemis yozma madaniyati namunalarini e'lon qilişgan va şu davrda yaşagan min-nezinger va meysterzingerlar ijodini örganişgan. A.-u.G. nemis folk-lorşunosligida mifologik maktabga asos solganlar, xalq ijodini, til-şunoslikka oid işlarida bölganidek, qiyosiy metod asosida örganganlar. «Nemis mifologiyasi» (1835) kitobi va hayvonot eposining paydo bölişi haqidagi nazariyasi nafaqat nemis folklori, balki turli xalqlar mifologiyasini örganişda muhim rol öynagan. Har biri 2 j.dan iborat nemis xalq ertak va rivoyatlari («Bo-lalar va oila ertaklari», «Nemis rivoyatlari») ning naşr etilişi A.-u.G. ning eng katta xizmati hisoblanadi. Ular ertak va rivoyatlarni yozib olişda xalq tili va fantaziyasining öziga xosligini töla saqlab qolişni folklorşunoslikning asosiy tala-bi, deb bildilar va har bir ertakka bergan izohlarida şu ertaklarning Yevropa xalklari folkloridagi barça nusxalarini qayd etişga intildilar. Ularning fikriga köra, ertaklar olamidagi muştaraklik «otamif» ning mavjudligi va uning yagona ajdodning merosi sifatida turli xalqlar örtasida tarqalganligi bilan izohlanadi. Bu mifologik nazariya uzoq yillar mobaynida hukm surganiga qaramay, keyingi vaqtda öz tasdiğini topmadi. A.-u. G. filolog olimlar sifatida 2 j.li «Nemis tili tari-xi» (1848) va 4 j.li «Nemis gramma-tikasi» (1819—37) tadqiqotlarini ham yaratganlar. A.-u.G.ning ertaklari jahon xalklarining köplab tillariga tarjima qilingan va bu ertaklar asosida teatr, kino, musiqa va tasviriy san'at asarlari yaratilgan.