Albert Abraxam Maykelson
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 89-b. — ziyouz.com
Maykelson Albert Abraxam MAYKELSON (Michelson) Albert Abraxam (1852.19.12, Strelno, hoz. Stşelno, Polşa — 1931.9.5, Pasadena, Kaliforniya) — amerikalik fizik, AQŞ Milliy FA a'zosi (1923—27 prezidenti). AQŞ Harbiy dengiz akademiyasini tugatgan (1873). 1889—92 y.larda Massaçusets ştatidagi Vuster unti, 1892—1929 y.larda Çikago unti prof. Asosiy ilmiy işlari fizik optikaga oid. 1878—82 y.lar va 1924—26 y.larda yoruğlik tezligini aniqlaş ustida iş olib borgan. Natijada 1927 y.da u topgan yoruğlik tezligining qiymati anikligi böyiça uzoq vaqt davomida eng mukammal hisoblangan: s=299796 ± 4 km/s. Optik texnikaning rivojlanişiga katta hissa qöşgan interferometriya ixtiro qilgan (1881). Özi ixtiro qilgan interferometrii qöllab, yoruğlik tezligining Yer harakati tezligiga boğliq emasligini tajribada isbotlagan (q. Maykelson tajribasi), uzunlik birligi metr b-n yoruğlikning tölqin uzunligini taqqoslagan, spektral çiziqlarning öta yupqa tuzilişini tekşirgan. Juda yuqori ajrata oliş qobiliyatiga ega bölgan spektral as-bob (Maykelson eşeloni)ni ixtiro qilgan. Yulduzlarning burçak dia-metrlarini anikdagan. Nobel mukofoti laureati (1907).
Ad.: Djefer B., Maykelson i skorost sveta [per. s angl.], M., 1963.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЙКЕЛЬСОН (Michelson) Альберт Абрахам (1852.19.12, Стрельно, ҳоз. Стшельно, Польша — 1931.9.5, Пасадена, Калифорния) — америкалик физик, АҚШ Миллий ФА аъзоси (1923—27 президенти). АҚШ Ҳарбий денгиз академиясини тугатган (1873). 1889—92 й.ларда Массачусетс штатидаги Вустер унти, 1892—1929 й.ларда Чикаго унти проф. Асосий илмий ишлари физик оптикага оид. 1878—82 й.лар ва 1924—26 й.ларда ёруғлик тезлигини аниқлаш устида иш олиб борган. Натижада 1927 й.да у топган ёруғлик тезлигининг қиймати аниклиги бўйича узоқ вақт давомида энг мукаммал ҳисобланган: с=299796 ± 4 км/с. Оптик техниканинг ривожланишига катта ҳисса қўшган интерферометрия ихтиро қилган (1881). Ўзи ихтиро қилган интерферометрии қўллаб, ёруғлик тезлигининг Ер ҳаракати тезлигига боғлиқ эмаслигини тажрибада исботлаган (қ. Майкельсон тажрибаси), узунлик бирлиги метр б-н ёруғликнинг тўлқин узунлигини таққослаган, спектрал чизиқларнинг ўта юпқа тузилишини текширган. Жуда юқори ажрата олиш қобилиятига эга бўлган спектрал ас-боб (Майкельсон эшелони)ни ихтиро қилган. Юлдузларнинг бурчак диа-метрларини аникдаган. Нобель мукофоти лауреати (1907).
Ад.: Джефер Б., Майкельсон и скорость света [пер. с англ.], М., 1963.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.