Alhon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 385-b. — ziyouz.com
Alhon (arab. — kuylar, ohanglar; lahn sözining köpligi) — Şarq xalqlari vokal va çolğu musiqasining umumiy ifodasi. A. kuy, qöşiq ma'nolaridan taşqari, şe'rni ohangli öqiş, hofizlarning «Qur'on» öqişi, bulbulning sayraşi, xutba öqiş ka-bilarni ham öz içiga oladi. A.ning turlari köp: A. basitiy (oddiy A.) — çolğu kuyi yoki şe'rni ohangga solib öqiş; A. jirmiy (töliq A.) — şe'r va ritm-usullarni mujassamlantirgan musiqa asari; A. infioliya (ğamgin, mayus A.); A. mulazza (lazzatbaxş A.) — gözallikni ifodalaydigan va noziq his-tuyğular qözğatadigan musiqa asarlari; A.muhayyila (tasavvur ettiruvçi A.) — insonni xayolga çömdiruvçi musiqa asarlari; A. xattiy (eng oddiy A.) — vokal musiqa asarlarini taşkil etuvçi elementlar — har bir nağma, usul va şe'rning yakka-yakka holdagi ifodasi. A. qadimgi risolalarda parda (maqom) uyuşmalarini, sozanda, xonandalarning ijro mahoratini oşiradigan maşqlarni ham ifodalagan.
Ad.:Mahmud Koşğariy, Devonu luğotit turk, T., 1963; Alişer Navoiy, Muhokamatul-luğatayn, T., 1948;Rajabov Ishoq, Maqomlar masalasiga doir, T., 1963.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛҲОН (араб. — куйлар, оҳанглар; лаҳн сўзининг кўплиги) — Шарқ халқлари вокал ва чолғу мусиқасининг умумий ифодаси. А. куй, қўшиқ маъноларидан ташқари, шеърни оҳангли ўқиш, ҳофизларнинг «Қуръон» ўқиши, булбулнинг сайраши, хутба ўқиш ка-биларни ҳам ўз ичига олади. А.нинг турлари кўп: А. баситий (оддий А.) — чолғу куйи ёки шеърни оҳангга солиб ўқиш; А. жирмий (тўлиқ А.) — шеър ва ритм-усулларни мужассамлантирган мусиқа асари; А. инфиолия (ғамгин, маъюс А.); А. мулазза (лаззатбахш А.) — гўзалликни ифодалайдиган ва нозиқ ҳис-туйғулар қўзғатадиган мусиқа асарлари; А.муҳаййила (тасаввур эттирувчи А.) — инсонни хаёлга чўмдирувчи мусиқа асарлари; А. хаттий (энг оддий А.) — вокал мусиқа асарларини ташкил этувчи элементлар — ҳар бир нағма, усул ва шеърнинг якка-якка ҳолдаги ифодаси. А. қадимги рисолаларда парда (мақом) уюшмаларини, созанда, хонандаларнинг ижро маҳоратини оширадиган машқларни ҳам ифодалаган.
Ад.:Маҳмуд Кошғарий, Девону луғотит турк, Т., 1963; Алишер Навоий, Муҳокаматул-луғатайн, Т., 1948;Ражабов Исҳоқ, Мақомлар масаласига доир, Т., 1963.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.