Alyuminatlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 379-b. — ziyouz.com
Alyuminatlar — alyuminat kislo-talar (ortoalyuminat HjAIOj, metaalyuminat HA1O2 va b.)ning tuzlari, alyuminiy oksidning boşqa metallar b-n hosil qilgan kimyoviy birikmalari, umumiy formulasi R [A12O4] (R—Sa, Mg, Sr, Va, Be va h.k.). Tabiatda eng köp tarqalgan. Işqoriy metallarning A. suvda yaxşi eriydi. A. turli sohalarda işlatiladi. Mas, natriy A. NaA102 gazlamalarni böyaşda işqor sifatida qöllaniladi; kalsiy A. Sa (AYU2)2 tez qotadigan giltuproqli sementning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi; şpinellardan (ayrim II guruh metallar A.) olovbardoş materiallar i.ç.da hamda qimmatbaho toş sifatida foydalaniladi (yana q. Alyuminiy). Hoz. vaqtda nodir metallarning A. aloxida amaliy ahamiyatga ega. Ular maxsus keramika, lazer va optik şişalar, uta elektr ötkazuvçan materiallar olişda, yadro texnikasida va xalq xöjaligining boşqa tarmoqlarida nodir elementlar oksidlarining örniga işlatiladigan materiallardir.
Q.: Alyuminiy
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЮМИНАТЛАР — алюминат кисло-талар (ортоалюминат HjAIOj, метаалюминат НА1О2 ва б.)нинг тузлари, алюминий оксиднинг бошқа металлар б-н ҳосил қилган кимёвий бирикмалари, умумий формуласи R [А12О4] (R—Са, Mg, Sr, Ва, Be ва ҳ.к.). Табиатда энг кўп тарқалган. Ишқорий металларнинг А. сувда яхши эрийди. А. турли соҳаларда ишлатилади. Мас, натрий A. NaA102 газламаларни бўяшда ишқор сифатида қўлланилади; кальций А. Са (АЮ2)2 тез қотадиган гилтупроқли цементнинг асосий таркибий қисми ҳисобланади; шпинеллардан (айрим II гуруҳ металлар А.) оловбардош материаллар и.ч.да ҳамда қимматбаҳо тош сифатида фойдаланилади (яна қ. Алюминий). Ҳоз. вақтда нодир металларнинг А. алохида амалий аҳамиятга эга. Улар махсус керамика, лазер ва оптик шишалар, ута электр ўтказувчан материаллар олишда, ядро техникасида ва халқ хўжалигининг бошқа тармоқларида нодир элементлар оксидларининг ўрнига ишлатиладиган материаллардир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.