Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ammoniy nitrat

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 436-b. — ziyouz.com

    Ammoniy nitrat AMMONIY NITRAT, ammiakli selitra — rangsiz, kristall modda, gigroskopik. Ziçligi 820 kg/m3. Suyuklaniş t-rasi 169,6°, suvda yaxşi eriydi, bunda issiqlik yutiladi (1 g tuz 1 g suvda eriganda t-ra 15 dan —10° gaça pasayadi). A.n. suyultirilgan nitrat kislotaga ammiak ta'sir ettiriş yöli b-n olinadi. MDH mamlakatlarida A, B va V markalari işlab çiqariladi. A, B markasi sanoatda portlovçi moddalar (ammonitlar) tay-yorlaşda işlatiladi. A.n.ning V markasi köproq tarqalgan, hosildorlikka kuçli ta'sir etuvçi öğit tarkibida 34% sof azot bor. Ekinlarni ekişdan oldin va ösiş davrida yerga asosiy öğit sifatida solinadi, ayniqsa ğöza par-varişida köp işlatiladi. A.n. yuqori gigroskopik xususiyatga ega bölganligi sababli saqdaş paytida nam tortib qotib qoladi. Şuning uçun u nam ötkaz-maydigan qoplarda quruq binolarda saqlanişi kerak. A.n.ning nam yutişi va qotişini kamaytiriş uçun unga turli xil moddalar qöşib, donador holda işlab çiqariladi. Bu holdagi A.n. yaxşi saqlanadi. A.n. öğiti Çirçiq, Farğona, Navoiy kimyo k-tlarida işlab çiqariladi (q. Azotli öğitlar).

    Q.: Azotli öğitlar

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АММОНИЙ НИТРАТ, аммиакли селитра — рангсиз, кристалл модда, гигроскопик. Зичлиги 820 кг/м3. Суюкланиш т-раси 169,6°, сувда яхши эрийди, бунда иссиқлик ютилади (1 г туз 1 г сувда эриганда т-ра 15 дан —10° гача пасаяди). А.н. суюлтирилган нитрат кислотага аммиак таъсир эттириш йўли б-н олинади. МДҲ мамлакатларида А, Б ва В маркалари ишлаб чиқарилади. А, Б маркаси саноатда портловчи моддалар (аммонитлар) тай-ёрлашда ишлатилади. А.н.нинг В маркаси кўпроқ тарқалган, ҳосилдорликка кучли таъсир этувчи ўғит таркибида 34% соф азот бор. Экинларни экишдан олдин ва ўсиш даврида ерга асосий ўғит сифатида солинади, айниқса ғўза пар-варишида кўп ишлатилади. А.н. юқори гигроскопик хусусиятга эга бўлганлиги сабабли сақдаш пайтида нам тортиб қотиб қолади. Шунинг учун у нам ўтказ-майдиган қопларда қуруқ биноларда сақланиши керак. А.н.нинг нам ютиши ва қотишини камайтириш учун унга турли хил моддалар қўшиб, донадор ҳолда ишлаб чиқарилади. Бу ҳолдаги А.н. яхши сақланади. А.н. ўғити Чирчиқ, Фарғона, Навоий кимё к-тларида ишлаб чиқарилади (қ. Азотли ўғитлар).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.