Antidotlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 549–550-b. — ziyouz.com
Antidotlar ANTIDOTLAR, ziddizaharlar (yun. antidoton — zaharga qarşi) — organizmga har xil yöllar b-n kirgan zaharli moddalarni zaharsizlantiruvçi kimyoviy moddalar. Ular xilma-xil bölib, zaharlangan organizmga turli (içiş, sur-tiş va h.k.) yöllar b-n yuboriladi. Organizmga kirgan zahar qonga şimilib ulgurmasdan uni çiqarib yuboriş yoki neytrallaş çorasi kuriladi: me'da yuviladi, A. yuboriladi (mas, odam kislotalardan zaharlanganda natriy bikarbonat, magniy oksid kabi işqorlar, işqorlardan zaharlanganda esa limon kislota yoki limon şirasi, sirka, suyultirilgan sirka kislota va b. içiriladi), Zahar qonga şimilib ketgan bölsa, neytrallanadi yoki zaharsizlantiriladi: qonga glyukoza yuboriladi va maxsus çoralar köriladi, mas, mişyak (arsen)li moddalar (lyuizit), oğir metall tuzlari (sulema va b.)dan zaharlanganda qonga unitiol, sianidlardan zaharlanganda amilnitrit, fosfororganik moddalar (xlorofos va b.), zaharli qöziqorin (muskarin) dan zaharlanganda atropin yuboriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИДОТЛАР, зиддизаҳарлар (юн. antidoton — заҳарга қарши) — организмга ҳар хил йўллар б-н кирган заҳарли моддаларни заҳарсизлантирувчи кимёвий моддалар. Улар хилма-хил бўлиб, заҳарланган организмга турли (ичиш, сур-тиш ва ҳ.к.) йўллар б-н юборилади. Организмга кирган заҳар қонга шимилиб улгурмасдан уни чиқариб юбориш ёки нейтраллаш чораси курилади: меъда ювилади, А. юборилади (мас, одам кислоталардан заҳарланганда натрий бикарбонат, магний оксид каби ишқорлар, ишқорлардан заҳарланганда эса лимон кислота ёки лимон шираси, сирка, суюлтирилган сирка кислота ва б. ичирилади), Заҳар қонга шимилиб кетган бўлса, нейтралланади ёки заҳарсизлантирилади: қонга глюкоза юборилади ва махсус чоралар кўрилади, мас, мишьяк (арсен)ли моддалар (люизит), оғир металл тузлари (сулема ва б.)дан заҳарланганда қонга унитиол, цианидлардан заҳарланганда амилнитрит, фосфорорганик моддалар (хлорофос ва б.), заҳарли қўзиқорин (мускарин) дан заҳарланганда атропин юборилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.