Antitezis
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 557-b. — ziyouz.com
Antitezis (yun. antithesis — tezisga zid) — mantiqda, xususan, isbotlaş nazariyasida dastlabki asosiy fikrga zid bayon qilingan mulohaza. A.da teskari fikr töğri deb faraz qilinadi va isbotlaşda qöllaniladi (q. Isbot). Falsafada A. dialektik taraqqiyot jarayonining muayyan bir bosqiçi, avvalgi asosiy holatning (tezisning) öz-özidan inkor etilişi. Ammo A. mutlaq inkor emas, balki u tezisning ma'lum bir tomonini inkor etib, uning ijobiy mazmunini özida saqlaydi va taraqqiyotni yuqoriroq bosqiçga kötaradi. Bu bosqiç inkorni inkor yoki sintez deb ataladi. A. uç bosqiçli rivojlaniş (triada)ning tarkibiy qismi sifatida birinçi marta Gegel tomonidan talqin qilingan.
Q.: Isbot
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИТЕЗИС (юн. antithesis — тезисга зид) — мантиқда, хусусан, исботлаш назариясида дастлабки асосий фикрга зид баён қилинган мулоҳаза. А.да тескари фикр тўғри деб фараз қилинади ва исботлашда қўлланилади (қ. Исбот). Фалсафада А. диалектик тараққиёт жараёнининг муайян бир босқичи, аввалги асосий ҳолатнинг (тезиснинг) ўз-ўзидан инкор этилиши. Аммо А. мутлақ инкор эмас, балки у тезиснинг маълум бир томонини инкор этиб, унинг ижобий мазмунини ўзида сақлайди ва тараққиётни юқорироқ босқичга кўтаради. Бу босқич инкорни инкор ёки синтез деб аталади. А. уч босқичли ривожланиш (триада)нинг таркибий қисми сифатида биринчи марта Гегель томонидан талқин қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.