Arab raqamlari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 585-b. — ziyouz.com
Arab raqamlari — önta matematik belgi 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Bu raqamlar b-n istalgan katta yoki kiçik sonni yoziş mumkin. Arablar Iroq, Misr va Suriyani istilo qilgunga qadar yunon alifbosiga asoslangan raqamlardan foydalanganlar. 6-a.dan boşlab arab alifbosi harflari b-n ifodalanuvçi raqamlar qyoölanilgan. Al-Xorazmiy Hindistonda kaşf etilgan ön raqamdan iborat martabali sanoq tizimini örgandi, soddalaştirdi, kengaytirdi va birinçi marta arab tilida bayon qildi. Al-Xorazmiy «Arifmetika»si b-n birga bu hind raqamlari arab dunyosiga kirib keldi. Xorazmiyning bu asari arabçadan lotinçaga tarjima qilinib, 10-a. da Ispaniyaga, 12-a.da Yevropaning boşqa mamlakatlariga tarqaldi. A.r. hanuz jahonda şunday deb yuritiladi. Uni jahonga tarqatgan al-Xorazmiy ekani Abu Rayhon Beruniyning «Hindiston» asarida ham aytib ötilgan (q. Raqamlar).
Q.: Raqamlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРАБ РАҚАМЛАРИ — ўнта математик белги 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Бу рақамлар б-н исталган катта ёки кичик сонни ёзиш мумкин. Араблар Ироқ, Миср ва Сурияни истило қилгунга қадар юнон алифбосига асосланган рақамлардан фойдаланганлар. 6-а.дан бошлаб араб алифбоси ҳарфлари б-н ифодаланувчи рақамлар қёўланилган. Ал-Хоразмий Ҳиндистонда кашф этилган ўн рақамдан иборат мартабали саноқ тизимини ўрганди, соддалаштирди, кенгайтирди ва биринчи марта араб тилида баён қилди. Ал-Хоразмий «Арифметика»си б-н бирга бу ҳинд рақамлари араб дунёсига кириб келди. Хоразмийнинг бу асари арабчадан лотинчага таржима қилиниб, 10-а. да Испанияга, 12-а.да Европанинг бошқа мамлакатларига тарқалди. А.р. ҳануз жаҳонда шундай деб юритилади. Уни жаҳонга тарқатган ал-Хоразмий экани Абу Райҳон Берунийнинг «Ҳиндистон» асарида ҳам айтиб ўтилган (қ. Рақамлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.