Arnasoy tumani
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 639-b. — ziyouz.com
Arnasoy tumani - Jizzax viloyatidagi tuman, 1975 y. 26 noyab.da taşkil etilgan. Şim. va şim.-ğarbda Foriş, jan.da Zafarobod, jan.-şarqda Paxtakor, şarqda Döstlik, şim.-şarqda Mirzaçöl tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 0,49 ming km2. Aholisi 40,0 mingdan ortiq kişi (1999). A.t.da 6 Qişloq fuqarolari yiğini (Döstlik, Zarafşon, Usmon Yusupov, Çölquvar, Yangiböston, Ğalaba) bor. Markazi — Ğoliblar qişloği.
Tabiati . Tuman relyefi asosan tekislik va pasttekisliklardan iborat. Yer yuzasi şim. va şim.-ğarbdan jan. va jan.-şarqqa tomon asta-sekin kötarila boradi. Iqlimi keskin kontinental. Yanv.ning örtaça t-rasi — G, — 5°, iyulniki 30° gaça. Yiliga örtaça 150 — 300 mm yoğin tuşadi. A.t.ning şim. qismida Aydar köli joylaşgan. Tuproği asosan böz-qönğir tuproq, şim.-şarqiy qismida qisman şörxoklar bor. Tumanning çöl joylarida çala butalar, saksovul, efemer va efemeroidlar ösadi. Kemiruvçilardan qöşoyoq, yumronqoziq, quyon; sudralib yuruvçilardan kaltakesak, ilonlar; yirtqiçlardan böri, tulki, börsiq; haşarotlardan çayon, falanga; quşlardan törğay, söfitörğay, boyöğli yaşaydi. A.t. hududida Arnasoy davlat ornitologiya buyurtma hududi taşkil etilgan.
Aholisi: asosan, özbeklar; şuningdek rus, qozoq, tojik, tatar va b. millat vakillari ham yaşaydi. Aholi ziçligi 1 km2ga örtaça 16 kişi.
Xöjaligi. A.t. xöjaliklari paxtaçilik, ğallaçilik, polizçilik, çorvaçilik, baliqçilikka ixtisoslaşgan. Paxta tozalaş z-di, 5 paxta tayyorlaş punkti bor. A.t.da 7 jamoa xöjaligi, 11 tokçilik xöjaligi mavjud. 20 ming ga yerga paxta, 5 ming ga yerga ğalla, qariyb 1000 ga yerga sabzavot ekiladi; tokzor va boğlar 1000 ga ni taşkil qiladi.
1996/97 öquv yilida 11 umumiy ta'lim maktabida 4 mingdan ziyod öquvçi ta'lim oldi. 15 bolalar boğçasida qariyb 2100 bola tarbiyalanmoqda. 4 klub, 2 madaniyat markazi, 10 kutubxona, 2 kasalxona, 2 ambulatoriya bölib, 50 vraç, 150 dan ziyod örta ma'lumotli tibbiy xodim işlaydi. «Arnasoy tongi» tuman gazetasi 1977 y.dan çiqadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРНАСОЙ ТУМАНИ - Жиззах вилоятидаги туман, 1975 й. 26 нояб.да ташкил этилган. Шим. ва шим.-ғарбда Фориш, жан.да Зафаробод, жан.-шарқда Пахтакор, шарқда Дўстлик, шим.-шарқда Мирзачўл туманлари б-н чегарадош. Майд. 0,49 минг км2. Аҳолиси 40,0 мингдан ортиқ киши (1999). А.т.да 6 Қишлоқ фуқаролари йиғини (Дўстлик, Зарафшон, Усмон Юсупов, Чўлқувар, Янгибўстон, Ғалаба) бор. Маркази — Ғолиблар қишлоғи.
Табиати . Туман рельефи асосан текислик ва пасттекисликлардан иборат. Ер юзаси шим. ва шим.-ғарбдан жан. ва жан.-шарққа томон аста-секин кўтарила боради. Иқлими кескин континентал. Янв.нинг ўртача т-раси — Г, — 5°, июлники 30° гача. Йилига ўртача 150 — 300 мм ёғин тушади. А.т.нинг шим. қисмида Айдар кўли жойлашган. Тупроғи асосан бўз-қўнғир тупроқ, шим.-шарқий қисмида қисман шўрхоклар бор. Туманнинг чўл жойларида чала буталар, саксовул, эфемер ва эфемероидлар ўсади. Кемирувчилардан қўшоёқ, юмронқозиқ, қуён; судралиб юрувчилардан калтакесак, илонлар; йиртқичлардан бўри, тулки, бўрсиқ; ҳашаротлардан чаён, фаланга; қушлардан тўрғай, сўфитўрғай, бойўғли яшайди. А.т. ҳудудида Арнасой давлат орнитология буюртма ҳудуди ташкил этилган.
Аҳолиси: асосан, ўзбеклар; шунингдек рус, қозоқ, тожик, татар ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳоли зичлиги 1 км2га ўртача 16 киши.
Хўжалиги. А.т. хўжаликлари пахтачилик, ғаллачилик, полизчилик, чорвачилик, балиқчиликка ихтисослашган. Пахта тозалаш з-ди, 5 пахта тайёрлаш пункти бор. А.т.да 7 жамоа хўжалиги, 11 токчилик хўжалиги мавжуд. 20 минг га ерга пахта, 5 минг га ерга ғалла, қарийб 1000 га ерга сабзавот экилади; токзор ва боғлар 1000 га ни ташкил қилади.
1996/97 ўқув йилида 11 умумий таълим мактабида 4 мингдан зиёд ўқувчи таълим олди. 15 болалар боғчасида қарийб 2100 бола тарбияланмоқда. 4 клуб, 2 маданият маркази, 10 кутубхона, 2 касалхона, 2 амбулатория бўлиб, 50 врач, 150 дан зиёд ўрта маълумотли тиббий ходим ишлайди. «Арнасой тонги» туман газетаси 1977 й.дан чиқади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.