Artrit
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 653-b. — ziyouz.com
Artrit (yun. arthron — böğim, itis — yalliğlaniş) — böğimlarning yalliğlanişi. Asosiy kasallik (mas, spondiloartrit) yoki boşqa kasallik (mas, revmatizm) belgisi bölişi mumkin: bir (monoartrit) yoki bir neça böğim (poliartrit) zararlanadi. Infeksiya (tif, paratif, sil, brutsellyoz va b.), moddalar almaşinuvining buzilişi, lat yeyiş, surunkali kasalliklar (murtak bezlari, örta quloq, burun yondoş böşliqlarining yalliğlanişi, kasallangan tişlar) va b. sa-bab böladi. Intoksikatsiya (zaharlaniş), sovqotiş, odam organizmida mikroblarga qarşilik körsatiş qobiliyatining susayişi natijasida ham A. röy beradi. Ötkir, surunkali, allergik, yuqumli, revmatik (poliartrit), ekssudatli va b. A. farq qilinadi. A.da böğimlar oğriydi, qizarib şişadi, şakli özgaradi va harakati çeklanadi; yalliğlangan böğim sohasida suyuqlik (ekssudat) yiğiladi. Bemor darmonsizlanadi, harorati kötariladi. Kasallik endi boşlanayotganda davo (dori-darmon, davo fizkulturasi, massaj) qilinsa, bemor tezda soğayib ketadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРТРИТ (юн. arthron — бўғим, itis — яллиғланиш) — бўғимларнинг яллиғланиши. Асосий касаллик (мас, спондилоартрит) ёки бошқа касаллик (мас, ревматизм) белгиси бўлиши мумкин: бир (моноартрит) ёки бир неча бўғим (полиартрит) зарарланади. Инфекция (тиф, паратиф, сил, бруцеллёз ва б.), моддалар алмашинувининг бузилиши, лат ейиш, сурункали касалликлар (муртак безлари, ўрта қулоқ, бурун ёндош бўшлиқларининг яллиғланиши, касалланган тишлар) ва б. са-баб бўлади. Интоксикация (заҳарланиш), совқотиш, одам организмида микробларга қаршилик кўрсатиш қобилиятининг сусайиши натижасида ҳам А. рўй беради. Ўткир, сурункали, аллергик, юқумли, ревматик (полиартрит), экссудатли ва б. А. фарқ қилинади. А.да бўғимлар оғрийди, қизариб шишади, шакли ўзгаради ва ҳаракати чекланади; яллиғланган бўғим соҳасида суюқлик (экссудат) йиғилади. Бемор дармонсизланади, ҳарорати кўтарилади. Касаллик энди бошланаётганда даво (дори-дармон, даво физкультураси, массаж) қилинса, бемор тезда соғайиб кетади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.