Asma
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 700–701-b. — ziyouz.com
Asma ASMA, Krim qora uzumi—xalq seleksiyasi yöli b-n yaratilgan örta-pişar höraki uzum navi. Kuban va Krimda östiriladi. Tupi kuçli ösadi, bargi yirik, uç bölmali, tuksiz. Guli ikki jinsli. Uzum boşi yirik, dumaloq yoki çöziq. Ğujumi yirik, pillasimon, töq binafşa-qora. Pösti qalin , eti serşira, hosili faol harorat 3050 — 3300° da 160 — 175 kunda pişib yetiladi. Hosildorligi 80—120 s/ga. Kasalliklarga çidami örtaça, sovuqqa bardoşi past. Uzoq saqlaş va uzoqqa yuborişga çidamli. Özbekistonda r-nlaştirilmoqda (1995 y.dan).
ASMO' un-NAĞAM (arab. — tovuş (nağma)larning otlari], Asomiy nağamot — 10 —12-a.larda Örta va Yaqin Şarq musiqa nazariyasida jam'-ut-tom (q. Jam)ni taşkil etuvçi jinslar va tovuşlarning maxsus atamalari. A.-n. jins va tovuşlarga nisbatan qöllanilgan yunonça atamalarning arabçaga sözma-söz tarjimasi bölib, ba'zi şarq qölyozma manbalari (mas, Forobiyning «Kitob ul-musiqo al-kabir» — «Musiqa haqida katta kitob» asari)da ularning yunonça muqobili ham keltiriladi (459-b.dagi jadvalga q.). A.-n. musiqa amaliyotida qöllanilmaganligi sababli, keyinçalik (12—13-a.lardan boşlab) musiqa nazariyasida ham unutilib ketgan.
Q.: Jam
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСМА, Крим қора узуми—халқ селекцияси йўли б-н яратилган ўрта-пишар ҳўраки узум нави. Кубань ва Кримда ўстирилади. Тупи кучли ўсади, барги йирик, уч бўлмали, туксиз. Гули икки жинсли. Узум боши йирик, думалоқ ёки чўзиқ. Ғужуми йирик, пилласимон, тўқ бинафша-қора. Пўсти қалин , эти сершира, ҳосили фаол ҳарорат 3050 — 3300° да 160 — 175 кунда пишиб етилади. Ҳосилдорлиги 80—120 ц/га. Касалликларга чидами ўртача, совуққа бардоши паст. Узоқ сақлаш ва узоққа юборишга чидамли. Ўзбекистонда р-нлаштирилмоқда (1995 й.дан).
АСМОЪ ун-НАҒАМ (араб. — товуш (нағма)ларнинг отлари], Асомий нағамот — 10 —12-а.ларда Ўрта ва Яқин Шарқ мусиқа назариясида жамъ-ут-том (қ. Жам)ни ташкил этувчи жинслар ва товушларнинг махсус атамалари. А.-н. жинс ва товушларга нисбатан қўлланилган юнонча атамаларнинг арабчага сўзма-сўз таржимаси бўлиб, баъзи шарқ қўлёзма манбалари (мас, Форобийнинг «Китоб ул-мусиқо ал-кабир» — «Мусиқа ҳақида катта китоб» асари)да уларнинг юнонча муқобили ҳам келтирилади (459-б.даги жадвалга қ.). А.-н. мусиқа амалиётида қўлланилмаганлиги сабабли, кейинчалик (12—13-а.лардан бошлаб) мусиқа назариясида ҳам унутилиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.