Avgust Vilgelm Goffman
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 411-b. — ziyouz.com
Goffman Avgust Vilgelm GOFFMAN (Hoffman) Avgust Vilgelm (1818.8.4, Gissen — 1892.5.5, Berlin) — nemis organik kimyogari. London kimyo jamiyati prezidenti (1861 y.dan). Germaniya kimyo jamiyati asosçisi va uning birinçi prezidenti (1868—92). London Qirollik kimyo kolledji direktori (1845—65). Berlin un-ti prof. (1865 y.dan). Asosiy işlari aromatik birikmalar, jumladan böyagiç moddalar sinteziga bağişlangan. Toşkömir smolasi tarkibida anilin va xinolin borligini aniqlagan (1841). Toşkömir çirkidan benzol ajratib olgan (1845) va uni nitroben-zolga aylantirgan, nitrobenzolni qaytariş yöli b-n anilin hosil qilgan. Etil yodid C2H5 ga ammiak ta'sir ettirib aminlar sintez qiliş usulini taklif etgan (1850; q. Goffman reaksiyalari). Qizil anilin böyagiç (fuksin)ni sintez qilgan (1858) va uning tarkibini aniqlagan (1861). K. A. Marsius b-n hamkorlikda C6H5—NH— CH3-^CH3-C6H4-NH2 körinişidagi qayta guruxlanişni (1871), birlamçi aminlarning izonitrillarga aylanişini kaşf qilgan (1881). Kislota amidlaridan alifatik, yoğ-aromatik va geterotsiklik aminlar oliş usuli (Goffman qayta guruhlanişi) ni taklif qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОФФМАН (Hoffman) Август Вильгельм (1818.8.4, Гиссен — 1892.5.5, Берлин) — немис органик кимёгари. Лондон кимё жамияти президенти (1861 й.дан). Германия кимё жамияти асосчиси ва унинг биринчи президенти (1868—92). Лондон Қироллик кимё колледжи директори (1845—65). Берлин ун-ти проф. (1865 й.дан). Асосий ишлари ароматик бирикмалар, жумладан бўягич моддалар синтезига бағишланган. Тошкўмир смоласи таркибида анилин ва хинолин борлигини аниқлаган (1841). Тошкўмир чиркидан бензол ажратиб олган (1845) ва уни нитробен-золга айлантирган, нитробензолни қайтариш йўли б-н анилин ҳосил қилган. Этил йодид С2Н5 га аммиак таъсир эттириб аминлар синтез қилиш усулини таклиф этган (1850; қ. Гоффман реакциялари). Қизил анилин бўягич (фуксин)ни синтез қилган (1858) ва унинг таркибини аниқлаган (1861). К. А. Марциус б-н ҳамкорликда С6Н5—NH— CH3-^CH3-C6H4-NH2 кўринишидаги қайта гурухланишни (1871), бирламчи аминларнинг изонитрилларга айланишини кашф қилган (1881). Кислота амидларидан алифатик, ёғ-ароматик ва гетероциклик аминлар олиш усули (Гоффман қайта гуруҳланиши) ни таклиф қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.